Tóm tắt
Sau hơn ba tháng, biện pháp khống chế giá xăng dầu kết thúc, giá bán lẻ tại các cây xăng ở Cộng hòa Séc trở lại do cung cầu quyết định. Chính phủ trước đó phản ứng trước đà tăng giá dầu vì xung đột Trung Đông; Bộ Tài chính (Ministerstvo financí) hằng ngày đặt giá trần dựa trên bình quân trượt của giá bán buôn và giới hạn biên lợi nhuận từ 2,5 lên 3 korun/lít.
Các nhà phân tích dự báo giá tăng ngay, đặc biệt diesel có thể đắt hơn tới 3 korun/lít sau khi chấm dứt mức giảm thuế tiêu thụ đặc biệt; xăng dự kiến tăng vài chục haléř. Thực tế, một số cây xăng ở Čechy và Vysočina đã tăng giá, trong khi ở Nam Bohemia, Liberec và Karlovarský kraj biến động nhỏ hoặc giữ nguyên.
Ghi nhận cụ thể: tại MOL Na Dlouhé louce ở České Budějovice, diesel 44,50 korun/lít (+3,60) và xăng 43,40 korun/lít (+0,90). Ở MOL gần ga Jindřichův Hradec, diesel tăng 2,40, còn Natural 95 giữ ở 40,90 korun. Orlen, EuroOIL và Tank ONO không đổi; tại OMV ở Jihlava, xăng lên 41,50 korun/lít (+0,60) và diesel 40,70 korun/lít (+1,00).
Lubor Lacina từ Viện Tài chính của Đại học Mendel (Ústav financí Mendelovy univerzity) đánh giá biện pháp đã giữ giá nhiên liệu của Séc thuộc nhóm thấp nhất châu Âu, hỗ trợ chủ yếu cho các hãng vận tải và doanh nghiệp, còn nhà nước chịu thiệt. Ông ước tính ngân sách mất khoảng 3,5 tỷ korun; nay giá có thể tăng nhưng nguồn thu nhà nước sẽ cải thiện. Dù vậy, can thiệp làm méo tín hiệu thị trường.
Ivan Indráček từ Liên minh các nhà kinh doanh xăng dầu độc lập Cộng hòa Séc (Unie nezávislých petrolejářů ČR) gọi trần giá là vô nghĩa, cho rằng thị trường cạnh tranh tốt và thuế thấp đã bảo đảm giá rẻ cho lái xe; can thiệp chỉ gây hại cho thị trường.
Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO) khẳng định chính phủ sẽ tiếp tục giám sát và có thể quay lại biện pháp nhanh nhờ khung pháp lý hiện có. Lacina nêu ngưỡng can thiệp có thể là khi giá vượt khoảng 42 korun; Indráček thì nói giá trung bình vẫn dưới mức trần lý thuyết nên chưa có lý do tái áp dụng.
Một số cây xăng nhỏ phản đối trần giá; trạm ở Kamenice nad Lipou đã kiện Ministerstvo financí lên Tòa án Thành phố Praha (Městský soud v Praze). Đơn kiện cho rằng cách tính áp đặt khiến các trạm nhỏ lỗ khi giá thị trường giảm nhanh, buộc phải bán dưới giá vốn; đại diện Jaroslav Kubiska nêu cụ thể tình trạng bán lỗ chỉ sau vài ngày.
Các nhà phân tích dự báo giá tăng ngay, đặc biệt diesel có thể đắt hơn tới 3 korun/lít sau khi chấm dứt mức giảm thuế tiêu thụ đặc biệt; xăng dự kiến tăng vài chục haléř. Thực tế, một số cây xăng ở Čechy và Vysočina đã tăng giá, trong khi ở Nam Bohemia, Liberec và Karlovarský kraj biến động nhỏ hoặc giữ nguyên.
Ghi nhận cụ thể: tại MOL Na Dlouhé louce ở České Budějovice, diesel 44,50 korun/lít (+3,60) và xăng 43,40 korun/lít (+0,90). Ở MOL gần ga Jindřichův Hradec, diesel tăng 2,40, còn Natural 95 giữ ở 40,90 korun. Orlen, EuroOIL và Tank ONO không đổi; tại OMV ở Jihlava, xăng lên 41,50 korun/lít (+0,60) và diesel 40,70 korun/lít (+1,00).
Lubor Lacina từ Viện Tài chính của Đại học Mendel (Ústav financí Mendelovy univerzity) đánh giá biện pháp đã giữ giá nhiên liệu của Séc thuộc nhóm thấp nhất châu Âu, hỗ trợ chủ yếu cho các hãng vận tải và doanh nghiệp, còn nhà nước chịu thiệt. Ông ước tính ngân sách mất khoảng 3,5 tỷ korun; nay giá có thể tăng nhưng nguồn thu nhà nước sẽ cải thiện. Dù vậy, can thiệp làm méo tín hiệu thị trường.
Ivan Indráček từ Liên minh các nhà kinh doanh xăng dầu độc lập Cộng hòa Séc (Unie nezávislých petrolejářů ČR) gọi trần giá là vô nghĩa, cho rằng thị trường cạnh tranh tốt và thuế thấp đã bảo đảm giá rẻ cho lái xe; can thiệp chỉ gây hại cho thị trường.
Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO) khẳng định chính phủ sẽ tiếp tục giám sát và có thể quay lại biện pháp nhanh nhờ khung pháp lý hiện có. Lacina nêu ngưỡng can thiệp có thể là khi giá vượt khoảng 42 korun; Indráček thì nói giá trung bình vẫn dưới mức trần lý thuyết nên chưa có lý do tái áp dụng.
Một số cây xăng nhỏ phản đối trần giá; trạm ở Kamenice nad Lipou đã kiện Ministerstvo financí lên Tòa án Thành phố Praha (Městský soud v Praze). Đơn kiện cho rằng cách tính áp đặt khiến các trạm nhỏ lỗ khi giá thị trường giảm nhanh, buộc phải bán dưới giá vốn; đại diện Jaroslav Kubiska nêu cụ thể tình trạng bán lỗ chỉ sau vài ngày.
