Lãnh đạo Matěj Ondřej Havel của đảng TOP 09 (TOP 09) đề xuất ghi tư cách thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Liên minh châu Âu (EU) vào Hiến pháp Cộng hòa Séc (Ústava České republiky). Đề xuất được đặt trong tương quan với di sản của Miroslav Kalousek và Karel Schwarzenberg, nhưng bị đánh giá mang hơi hướng kỹ trị chính trị.

Nhiều lực lượng chính trị, từ đối lập nghị viện tới ANO 2011 và một phần Motoristé sobě, coi thành viên NATO và EU là điểm cộng: bảo hiểm an ninh và chiếc neo văn minh hướng Tây. Tuy vậy, câu hỏi trọng tâm là liệu điều này có thuộc phạm vi của Ústava České republiky, vốn chỉ nên vạch ra các khuôn khổ nền tảng cho vận hành dân chủ, hay không. Việc hiến định bị xem là tín hiệu thiếu tin vào công dân và cử tri.

Kết quả thăm dò kèm theo cho thấy 92% người tham gia không ủng hộ ý tưởng, chỉ 7% tán thành. Cảm giác dễ nảy sinh rằng một đảng ở mức 2% muốn áp đặt điều gì đó “vĩnh viễn”, bất chấp sự thay đổi ý chí của cử tri theo thời gian.

Lập luận trượt dốc cũng được nêu: nếu đã hiến định NATO và EU, có thể sẽ xuất hiện yêu cầu hiến định “quyền dùng tiền mặt” vì rủi ro mất điện diện rộng; hay thậm chí ghi vào Ústava České republiky mục tiêu áp dụng euro, như một “vai trò lãnh đạo của cái thiện siêu quốc gia”.

Tác giả mượn hình ảnh hài hước: nếu thế, có thể “hiến định” cả định luật Murphy rằng điều gì có thể hỏng sẽ hỏng, hay định luật Godwin về việc ai ví đối thủ với Hitler là đã hết luận cứ. Trong bối cảnh so sánh với Adolf Hitler hay Pol Pot diễn ra khá thường, những “luật” này còn tỏ ra hữu dụng.

Một điểm nhấn khác: điều nằm trong Ústava České republiky không đồng nghĩa “muôn năm”. Điều khoản “vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Tiệp Khắc (KSČ)” từng bị xóa rất nhanh vào tháng 11/1989, cho thấy thứ được “kỹ trị” gắn vào Hiến pháp cũng có thể bị gỡ ra dễ dàng khi bối cảnh đổi thay.

Về an ninh, Matěj Ondřej Havel lý giải rằng an ninh và sự neo đậu phương Tây không nên thành đối tượng của “thí nghiệm chính trị”. Ukraine đã ghi mục tiêu vào NATO trong hiến pháp của mình vì mối đe dọa từ Nga, song ngay cả phương Tây cũng không quá tán thưởng. Trái lại, Cộng hòa Séc thường đứng top 10 về mức độ an toàn; nếu vẫn đòi hiến định NATO và EU, hình ảnh sẽ có phần mâu thuẫn. Nhận xét của Phó tổng thống Mỹ J. D. Vance tại Hội nghị An ninh Munich về nỗi sợ cử tri của giới tinh hoa châu Âu được viện dẫn như “đạn dược” bổ sung, nhưng triển vọng đề xuất này đi qua quy trình lập pháp được đánh giá là hầu như không có.