Giữa 2–9/3/2026, theo dữ liệu của Ủy ban châu Âu (Evropská komise), giá dầu diesel ở Cộng hòa Séc tăng 16,3% khi quy đổi sang EUR, trong khi Slovakia chỉ 1,2%. Nguyên nhân trực tiếp là căng thẳng chiến sự tại Iran, khiến giá dầu và sản phẩm lọc dầu leo thang trên thị trường quốc tế.

Slovakia là nhà cung ứng sản phẩm diesel lớn thứ hai cho Cộng hòa Séc, chiếm 16,5% nhập khẩu trong tháng 1/2026 theo Cơ quan Thống kê Séc (Český statistický úřad). Từ đó xuất hiện lập luận rằng biên lợi nhuận tăng mạnh tại thị trường Séc có thể đang gián tiếp “trợ giá”, giúp Slovakia giữ giá bán lẻ diesel ổn định. Nếu dựa vào biến động trên sàn hàng hóa Rotterdam để lý giải tăng giá, tác động này về nguyên tắc cũng phải phản ánh tại Slovakia.

Tại Cộng hòa Séc, cả benzín và diesel đều tăng vượt trung bình EU sau cú sốc Iran: benzín tăng 6,9% và diesel 16,3% trong tuần nói trên, bình quân hai loại tăng 11,6%. Đây là mức tăng cao thứ tám trong EU theo số liệu của Ủy ban châu Âu; việc quy đổi sang EUR nhằm loại trừ khác biệt do biến động tỷ giá giữa các nước.

Chênh lệch tăng giá giữa các nước còn đến từ cách định giá. Ở Đức và Cộng hòa Séc, các trạm và nhà cung cấp thường chuyển ngay biến động giá dầu thô và giá bán buôn vào giá bán lẻ một cách “đi trước”, tạm thời mở rộng biên lợi nhuận. Ở nhiều nước khác, điều chỉnh diễn ra chậm hơn và gắn chặt hơn với chi phí sản xuất thực tế.

Gánh nặng thuế là yếu tố khuếch đại quan trọng. Tại Đức, mức thuế nhiên liệu cao khiến khi phần giá gốc tăng, tổng giá đến tay người tiêu dùng tăng mạnh hơn so với các nước thuế thấp; cơ chế này làm biên độ tăng giá cuối cùng lớn hơn trong bối cảnh chi phí đầu vào leo thang.