Tóm tắt
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) công bố bản cập nhật giữa năm cho thấy nhu cầu điện toàn cầu năm nay tăng 3,6% và năm sau tăng 3,8%, nhanh hơn mức 3% năm trước. Dù hệ thống năng lượng chịu biến động giá, tiêu thụ vẫn đi theo quỹ đạo tăng nhờ nhu cầu nền từ công nghiệp, hộ gia đình, sạc xe điện và các trung tâm dữ liệu. Dự báo tiêu thụ điện đạt 30.700 TWh vào năm tới, so với 28.600 TWh năm ngoái.
Nhiễu loạn thương mại khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua Eo biển Hormuz đẩy giá khí ở châu Á và châu Âu lên mức cao nhất kể từ khủng hoảng 2022–2023, buộc một số chính phủ áp dụng biện pháp tiết giảm. Nguồn cung LNG bổ sung từ Bắc Mỹ giúp hạ nhiệt thị trường, song giá khí tăng đã khiến một số nước châu Á và châu Âu chuyển phát điện từ khí quay lại than.
Đồng thời, sản lượng điện từ năng lượng tái tạo gia tăng giúp đa dạng hóa nguồn cung và củng cố an ninh năng lượng. Năm nay, năng lượng tái tạo trở thành nguồn phát điện lớn nhất thế giới, vượt than; sản lượng năm 2026 dự kiến tăng hơn 8%, nâng thị phần từ 33% năm 2025 lên 37% năm 2027.
Điện mặt trời tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng nguồn cung. Sản lượng từ điện mặt trời quang điện sẽ tăng mạnh trong hai năm tới và ngay trong năm nay vượt điện gió, trở thành nguồn tái tạo lớn thứ hai sau thủy điện. Riêng năm nay, điện mặt trời tăng khoảng 600 TWh, mức kỷ lục tương đương năm trước, và đà tăng tương tự được kỳ vọng vào năm sau.
Các nền kinh tế lớn ghi nhận nhu cầu điện tăng rõ rệt: Trung Quốc dự báo tăng 5,5% trong năm nay nhờ sản xuất công nghiệp và mở rộng trạm sạc xe điện; Ấn Độ phục hồi mạnh lên 7% sau yếu tố thời tiết năm ngoái. Ở các nền kinh tế phát triển, Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu duy trì mức gần 2%, trong khi các thị trường châu Á nhạy cảm giá nhập khẩu LNG như Pakistan và Bangladesh chứng kiến tiêu thụ giảm.
Diễn biến thời tiết tiếp tục là ẩn số: El Niño mạnh hơn dự kiến có thể làm tăng nhu cầu làm mát đồng thời hạn chế thủy điện và điện gió ở một số khu vực, qua đó gia tăng phụ thuộc vào nguồn khác. Phát thải CO2 từ phát điện toàn cầu năm nay tăng khoảng 1% rồi ổn định vào năm tới; đà mở rộng tái tạo và sự tăng trưởng đáng kể của điện hạt nhân được kỳ vọng ngăn phát thải tăng thêm vào năm 2027. Cú sốc giá LNG cũng đẩy giá điện bán buôn tăng, với giá giao ngay trung bình ở Liên minh châu Âu và Nhật Bản trong quý II tăng hơn 30% so với cùng kỳ; giá tại Hoa Kỳ nhìn chung ổn định, còn Ấn Độ tăng dưới 10%. Khi tỷ trọng tái tạo mở rộng, giá điện âm xuất hiện thường xuyên hơn trên một số thị trường, phản ánh thiếu linh hoạt hệ thống; nhu cầu linh hoạt qua lưu trữ pin và điều chỉnh phụ tải trở nên quan trọng để vận hành lưới tin cậy và hiệu quả.
Nhiễu loạn thương mại khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua Eo biển Hormuz đẩy giá khí ở châu Á và châu Âu lên mức cao nhất kể từ khủng hoảng 2022–2023, buộc một số chính phủ áp dụng biện pháp tiết giảm. Nguồn cung LNG bổ sung từ Bắc Mỹ giúp hạ nhiệt thị trường, song giá khí tăng đã khiến một số nước châu Á và châu Âu chuyển phát điện từ khí quay lại than.
Đồng thời, sản lượng điện từ năng lượng tái tạo gia tăng giúp đa dạng hóa nguồn cung và củng cố an ninh năng lượng. Năm nay, năng lượng tái tạo trở thành nguồn phát điện lớn nhất thế giới, vượt than; sản lượng năm 2026 dự kiến tăng hơn 8%, nâng thị phần từ 33% năm 2025 lên 37% năm 2027.
Điện mặt trời tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng nguồn cung. Sản lượng từ điện mặt trời quang điện sẽ tăng mạnh trong hai năm tới và ngay trong năm nay vượt điện gió, trở thành nguồn tái tạo lớn thứ hai sau thủy điện. Riêng năm nay, điện mặt trời tăng khoảng 600 TWh, mức kỷ lục tương đương năm trước, và đà tăng tương tự được kỳ vọng vào năm sau.
Các nền kinh tế lớn ghi nhận nhu cầu điện tăng rõ rệt: Trung Quốc dự báo tăng 5,5% trong năm nay nhờ sản xuất công nghiệp và mở rộng trạm sạc xe điện; Ấn Độ phục hồi mạnh lên 7% sau yếu tố thời tiết năm ngoái. Ở các nền kinh tế phát triển, Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu duy trì mức gần 2%, trong khi các thị trường châu Á nhạy cảm giá nhập khẩu LNG như Pakistan và Bangladesh chứng kiến tiêu thụ giảm.
Diễn biến thời tiết tiếp tục là ẩn số: El Niño mạnh hơn dự kiến có thể làm tăng nhu cầu làm mát đồng thời hạn chế thủy điện và điện gió ở một số khu vực, qua đó gia tăng phụ thuộc vào nguồn khác. Phát thải CO2 từ phát điện toàn cầu năm nay tăng khoảng 1% rồi ổn định vào năm tới; đà mở rộng tái tạo và sự tăng trưởng đáng kể của điện hạt nhân được kỳ vọng ngăn phát thải tăng thêm vào năm 2027. Cú sốc giá LNG cũng đẩy giá điện bán buôn tăng, với giá giao ngay trung bình ở Liên minh châu Âu và Nhật Bản trong quý II tăng hơn 30% so với cùng kỳ; giá tại Hoa Kỳ nhìn chung ổn định, còn Ấn Độ tăng dưới 10%. Khi tỷ trọng tái tạo mở rộng, giá điện âm xuất hiện thường xuyên hơn trên một số thị trường, phản ánh thiếu linh hoạt hệ thống; nhu cầu linh hoạt qua lưu trữ pin và điều chỉnh phụ tải trở nên quan trọng để vận hành lưới tin cậy và hiệu quả.
