Trước khi bay tới Tennessee, Donald Trump lên tiếng về Ukraine, các đòn đánh vào nhà máy lọc dầu Nga và giá diesel, rồi cảnh báo Volodymyr Zelensky phải dừng lại. Ông nói đã đến lúc Ukraine có tổng thống mới, cáo buộc Zelensky bỏ lỡ cơ hội hòa bình và cho rằng Vladimir Putin muốn giải pháp, nhưng không đưa bằng chứng.

Elon Musk trên nền tảng X nhận định Zelensky đã đi quá xa và tán thành việc thay lãnh đạo ở Kyiv. Bối cảnh là Trump vừa bất ngờ công bố thỏa thuận với Putin cho phép Nga đưa thêm diesel ra thị trường quốc tế, khi Washington cấp giấy phép đặc biệt nới lỏng trừng phạt đến tháng 4/2027, đi ngược luật hạn chế doanh thu năng lượng Nga mới ký hồi tháng 9.

Thời điểm công bố gây tranh cãi vì trùng sinh nhật 74 tuổi của Putin và các đợt tập kích khiến hàng chục dân thường Ukraine thiệt mạng; theo Kyiv, riêng 7–8/10 có gần 80 người chết. Trump công khai cảm ơn Putin, còn Zelensky nói Nga “đáp lễ” nới trừng phạt bằng 5 bom lượn đánh vào khu dân cư.

Tại Mỹ, giá diesel trung bình lên 6,28 USD mỗi gallon, cao hơn khoảng 70% so với năm trước, đẩy chi phí vận tải và lương thực tăng ngay trước bầu cử giữa kỳ 3/11. Trump cần giá hạ hoặc một đối tượng để quy trách, nên đổ lỗi các đòn đánh vào lọc dầu Nga vì gây thiếu hụt toàn cầu, trong khi bỏ qua tác động từ chiến tranh Mỹ–Israel chống Iran và gián đoạn ở Vịnh Ba Tư.

Về kinh tế, kế hoạch dự kiến chỉ giải phóng trước 300.000 tấn diesel Nga, tháng 11 thêm 500.000 tấn, sau đó mới có thể lên hàng triệu tấn nếu nhà máy Nga phục hồi; chuyên gia dự báo tác động giá rất hạn chế và không khắc phục nghẽn công suất lọc dầu. Nga có thể tăng thu và cải thiện hình ảnh đối tác, còn Trump có cớ đổ lỗi Zelensky nếu giá không giảm. Thỏa thuận bị coi là lệch: Nga được nới mà không ràng buộc quân sự rõ ràng, Ukraine bị yêu cầu dừng đòn hiệu quả trong khi Nga tiếp tục oanh kích. Zelensky đề nghị phương án có thể kiểm chứng: Kyiv ngừng đánh lọc dầu nếu Moscow ngừng tấn công hạ tầng năng lượng Ukraine, nhưng Trump không phản hồi.

Ở Washington xuất hiện phản kháng trong đảng Cộng hòa: Brian Fitzpatrick từ Pennsylvania, đồng chủ tịch Nhóm Ukraine tại Hạ viện Hoa Kỳ (House of Representatives), tuyên bố trình dự luật lưỡng đảng Ronald Reagan Peace Through Strength Act để chặn mua dầu Nga và sẵn sàng gom tối thiểu 218 chữ ký buộc đưa ra bỏ phiếu; tuy nhiên Hạ viện chỉ họp lại sau bầu cử và còn cần Thượng viện Hoa Kỳ (Senate) thông qua. Tại châu Âu, lãnh đạo đối ngoại của Liên minh châu Âu Kaja Kallas nói nới trừng phạt diesel giúp Nga có thêm tiền cho chiến tranh; các ngoại trưởng EU chuẩn bị gói trừng phạt mới. Thủ tướng Estonia Kristen Michal gọi đây là sai lầm nghiêm trọng và kêu gọi hỗ trợ Kyiv đánh sập các nhà máy lọc dầu Nga.

Một diễn biến khác được Báo The New York Times (The New York Times) nêu là đàm phán mua lại tài sản quốc tế của Tập đoàn dầu khí Lukoil (Lukoil), có sự tham gia của các nhà đầu tư liên hệ với Jared Kushner và gia đình Steve Witkoff; chưa có bằng chứng Trump hưởng lợi, nhưng sự đan xen với ngoại giao đặt ra nghi vấn và tạo cơ hội để Moscow tách lợi ích kinh tế của Washington khỏi số phận Ukraine. Dù Quốc hội Mỹ (Congress) và Lầu Năm Góc (Pentagon) vẫn còn ảnh hưởng, Báo Financial Times (Financial Times) cho biết trong các cuộc trao đổi ở Miami, Steve Witkoff và Jared Kushner cảnh báo Kyiv có thể mất dữ liệu tình báo chủ chốt của Mỹ nếu tiếp tục đánh vào lọc dầu. Châu Âu có thể siết trừng phạt và cấp vũ khí, nhưng khó thay thế tức thì thông tin tình báo và hệ thống Patriot của Mỹ; trong bối cảnh đó, yêu cầu kiềm chế từ Ukraine đi kèm mở thêm cơ hội kinh doanh cho Putin khiến Zelensky đối mặt một đồng minh trở nên khó lường.