Còi báo động rền vang, khói đặc phủ lên đường chân trời thường được gắn với sự hoàn mỹ của Dubai. Ảnh vệ tinh do Công ty Planet Labs PBC (Planet Labs PBC) ghi nhận cho thấy khu công nghiệp chìm trong khói. Lực lượng Iran cuối tuần qua phóng loạt tên lửa và drone vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nhắm cả Dubai và Abu Dhabi, đáp trả các đòn tấn công của Israel và Mỹ. Dù phòng không đánh chặn, mảnh vỡ gây nổ, cháy tại khách sạn như Burj Al Arab và làm hư hại hạ tầng, kéo theo việc đóng cửa không phận kéo dài.

Trên mạng xã hội, những video và lời kể hoảng sợ ban đầu nhanh chóng được thay bằng thông điệp gần như giống hệt nhau: tình hình ổn định, nhà chức trách hành động dứt khoát, ‘chúng tôi tin tưởng chính quyền’. Nhịp điệu, ngôn từ và thời điểm đăng tải đồng loạt tạo lại câu chuyện quen thuộc về một Dubai không tì vết. Báo WELT (WELT) trao đổi với người trong cuộc và ghi nhận đây không phải sự trùng hợp ngẫu nhiên.

Nhiều influencer sống tại Dubai và những người hiểu nội tình cho biết có kiểm duyệt. Nhân viên cơ quan nhà nước liên hệ rất nhanh, yêu cầu tránh gieo rắc nỗi sợ và loại bỏ chủ đề ‘không được phép’ xuất hiện nơi công cộng; nhà nước theo dõi sát diễn biến. Một influencer ẩn danh nói đã nhận điện thoại và buộc phải xóa nội dung, nhắc lại tâm thế ‘chúng tôi là khách’ nên phải tuân thủ những điều bất thành văn.

Theo luật sư kiêm cố vấn doanh nghiệp José A. Campos Nave, có ‘kiểm duyệt nhà nước’, song không cần cưỡng chế thô bạo vì người nước ngoài đã thuộc các quy tắc. Ông cho rằng Dubai không vận hành như một nhà nước pháp quyền theo nghĩa quen thuộc; ai ‘không biết điều’ sẽ nhận cuộc gọi gắt gao hoặc giấy triệu tập. Khoảng 90% dân số là lao động, doanh nhân và nhà đầu tư nước ngoài theo số liệu của Trung tâm Năng lực Cạnh tranh và Thống kê Liên bang UAE (UAE Federal Competitiveness and Statistics Centre); visa gắn với việc làm, doanh nghiệp hay vốn và phải gia hạn định kỳ, tạo đòn bẩy cho nhà nước.

Khung pháp lý cũng khiến nhiều người tự kiềm chế. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất có luật phòng, chống tội phạm mạng với những tội danh rộng như phát tán ‘thông tin sai’ hay ‘làm tổn hại danh tiếng nhà nước’. Tổ chức Freedom House (Freedom House) xếp UAE là ‘không tự do’, còn Chỉ số Dân chủ (Democracy Index) của Tạp chí The Economist (The Economist) không coi đây là nhà nước dân chủ pháp quyền. Nhiều cư dân kể ai vi phạm có thể bị mời làm việc với cảnh sát, thậm chí bị tạm giữ ngắn ngày.

Sức ép cụ thể bao gồm việc rút giấy phép cư trú; trong một số trường hợp, người vi phạm phải rời nước trong vòng bốn tuần. Theo Campos Nave, chính quyền coi Dubai là ‘cỗ máy marketing lớn’, cần duy trì hình ảnh tích cực toàn cầu, và influencer là kênh quảng bá giá rẻ. Ở nơi thành công kinh tế gắn chặt kiểm soát chính trị, truyền thông trở thành phần của chính sách cạnh tranh địa điểm; hình ảnh không chỉ là thương hiệu mà còn là yếu tố kinh tế.

Diễn biến cuối tuần đặc biệt nhạy cảm vì nỗi sợ bất ngờ tràn lên mạng khiến ‘thiên đường’ rạn nứt, nhất là khi biểu tượng du lịch và sân bay bị ảnh hưởng theo cách chưa từng có. Campos Nave dự đoán tình hình sớm lắng lại, nhưng nhấn mạnh một thực tế: tự do ngôn luận không phải điều tìm kiếm ở Dubai; thành phố tập trung vào thương mại, tài chính, marketing và tự trình diễn – ‘thành phố hào nhoáng’. Nhiều influencer như Zara Secret than ‘không được đăng, phải xóa hết’, còn phần lớn expat chấp nhận trật tự, quyết định nhanh và thiếu minh bạch như cái giá của sự an toàn. Bài viết được thực hiện cho Trung tâm Năng lực Kinh tế của WELT và Business Insider Deutschland (Wirtschaftskompetenzcenter von WELT und Business Insider Deutschland).