Iran đối mặt ưu thế quân sự áp đảo của Hoa Kỳ và Israel, nên Tehran theo đuổi chiến lược tối đa hóa cái giá Donald Trump phải trả: mở rộng chiến tuyến ra toàn Trung Đông, đẩy giá năng lượng và lạm phát toàn cầu, gây tổn thất cho lực lượng Mỹ. Ali Vaez của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group) nói với Thời báo New York (The New York Times) rằng mục tiêu là “gieo đau đớn” đủ để buộc Trump lùi; với Iran, sống sót cũng là một “chiến thắng kiểu Pyrrhos”.

Trọng tâm là “bền bỉ bất đối xứng”: chấp nhận thiệt hại ban đầu nhưng giữ năng lực phản kích khi phòng không đối phương bị bão hòa. Tehran kỳ vọng bối cảnh bầu cử giữa kỳ ở Mỹ và hoài nghi trong phong trào MAGA khiến Trump sớm tuyên bố thắng rồi rút lui trước khi thương vong và lạm phát leo thang.

Một mục tiêu rõ ràng là tiêu hao lá chắn phòng không đắt đỏ của các nước vùng Vịnh – đồng minh Mỹ – bằng loạt tên lửa đạn đạo và bầy drone giá rẻ; từ cuối tuần, hàng trăm đòn đánh nhằm vào căn cứ Mỹ và hạ tầng năng lượng ở Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Kuwait, Bahrain và Qatar. Farzin Nadimi nói với Đài Tự do châu Âu/Đài Tự do (RFE/RL) rằng Iran duy trì nhịp bắn khoảng 25 tên lửa/giờ để vắt kiệt kho tên lửa đánh chặn, gây áp lực liên tục lên hệ thống phòng không và dân sự. Một chỉ huy Vệ binh Cách mạng còn tuyên bố nhắm vào tàu Mỹ và Anh chở hàng cho Israel ở Vịnh Ba Tư, trong khi Pezeshkian nói Iran tìm cách tránh chiến tranh nhưng buộc phải phòng thủ và tôn trọng chủ quyền láng giềng.

Cuộc đấu trở thành chạy đua với thời gian: Israel và Mỹ nỗ lực sớm phá hủy kho tên lửa, bệ phóng và mạng lưới chỉ huy của Iran để ngăn các đòn công kích tinh vi hơn khi phòng không đối phương quá tải. Trump nói chiến sự còn ít nhất một tháng và không loại trừ bộ binh; Ali Larijani đáp lại rằng Iran đã chuẩn bị cho cuộc chiến dài hơi, với kế hoạch leo thang dần và mở rộng chiến trường.

Trên mặt trận chính trị, Trump nhiều lần bày tỏ muốn thỏa thuận, viện dẫn Venezuela – nơi theo ông, Mỹ đã bắt giữ Nicolás Maduro nhưng vẫn để bộ máy cầm quyền tồn tại. Có khả năng Iran sẽ thay Ali Khamenei, người thiệt mạng ngày đầu chiến tranh, bằng một ban lãnh đạo ít ý thức hệ hơn để đàm phán hạt nhân nhằm duy trì hệ thống; lo ngại Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là một trong các lý do Israel và Mỹ nêu ra cho chiến dịch tấn công.

Tehran đồng thời tận dụng mạng lưới đồng minh và các tác nhân phi nhà nước như Hizballáh cùng những dân quân Shiite còn lại trong khu vực. Iran đe dọa đóng eo Hormuz – nơi vận chuyển khoảng một phần năm dầu mỏ thế giới – để nâng rủi ro kinh tế toàn cầu và sức ép lên các chính phủ phương Tây lẫn các nước vùng Vịnh; Washington xem xét hộ tống quân sự cho tàu thuyền qua khu vực.

So với 12 ngày không chiến tháng 6 năm trước, chiến lược đã chuyển từ phòng thủ sang tiến công bất đối xứng: dùng loại đạn rẻ, kém giá trị để bão hòa phòng không trước, đồng thời làm gián đoạn đời sống dân sự. Kênh Al Jazeera (Al-Džazíra) và Thời báo Tài chính (Financial Times) ghi nhận xu hướng này, còn Hamidreza Azizi từ Viện Đức về Quan hệ Quốc tế và An ninh (German Institute for International and Security Affairs) cho rằng khi sự tồn vong bị đe dọa, quyết sách tập trung vào sống còn, kéo cuộc chiến thành cuộc chiến tiêu hao. Một đô đốc Mỹ cho biết chỉ trong 100 giờ đã sử dụng hơn 2000 cơ số đạn, phản ánh cường độ xung đột.