Tóm tắt
Trong cuộc phỏng vấn với kênh Euronews (Euronews) bên lề Hội nghị thượng đỉnh G7 (G7), cựu Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ John Bolton cho rằng Iran đã lợi dụng mong muốn hạ giá năng lượng của Donald Trump để đạt một khuôn khổ thỏa thuận nghiêng về phía Tehran. Ông nói Trump đặt kinh tế lên trước lợi ích chiến lược và bị “dẫn dắt” trong đàm phán.
Bolton nhận định trọng tâm của Trump là giữ cho tuyến vận tải dầu từ vùng Vịnh thông suốt nhằm kéo giá xăng dầu xuống, thay vì cân nhắc hệ quả địa chiến lược. Theo ông, đó là lý do Tehran có được thỏa thuận đúng ý họ.
Ông chỉ trích việc chưa có văn bản công khai của khuôn khổ thỏa thuận, nhấn mạnh chi tiết mới là yếu tố quyết định. Những điểm mấu chốt còn bỏ ngỏ gồm mức độ Iran được phép làm giàu uranium, phạm vi dỡ bỏ trừng phạt và cách thức mở lại thực tế eo biển Hormuz.
Bác bỏ lập luận của Nhà Trắng (White House) rằng ban lãnh đạo Iran đã “thay đổi cơ bản” sau các đòn tấn công của Mỹ và Israel, Bolton nói đây vẫn là “chế độ cực đoan” với các cấp phó kế nhiệm. Ông cũng không tin các cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân của Tehran dù Iran tham gia Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân từ năm 1970.
Theo Bolton, việc Trump chấp nhận thỏa thuận với một Iran suy yếu, đồng thời phát tín hiệu sẽ không không kích thêm trước bầu cử giữa kỳ, đã làm suy giảm đòn bẩy của Washington. Ông coi ưu tiên lớn nhất của Trump trước kỳ bỏ phiếu tháng 11 là giữ giá năng lượng thấp, qua đó “tự bỏ đi vũ khí mạnh nhất” trước Iran.
Bolton cho rằng Tehran hiểu rõ thế yếu này của Washington và đã dồn Trump vào thế phải cần một thỏa thuận, thể hiện sự nôn nóng của Nhà Trắng trong ngắn hạn.
Về đề xuất triển khai hải quân châu Âu bảo vệ eo biển Hormuz, Bolton tỏ ra hoài nghi, đặt câu hỏi liệu có trở thành một lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc chỉ “đứng nhìn” khi ngừng bắn bị phá vỡ. Tại Evian, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định các nước châu Âu sẽ góp phần bảo đảm tự do hàng hải, trong khi Trump ám chỉ Mỹ sau thỏa thuận “không cần nhiều trợ giúp”. Trước đó, khi khởi động chiến dịch Operation Epic Fury, Trump chỉ trích các đồng minh châu Âu không tham gia “nhiệm vụ nhỏ” mở lại eo biển và than phiền về sự hỗ trợ hạn chế từ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Bolton nhận định trọng tâm của Trump là giữ cho tuyến vận tải dầu từ vùng Vịnh thông suốt nhằm kéo giá xăng dầu xuống, thay vì cân nhắc hệ quả địa chiến lược. Theo ông, đó là lý do Tehran có được thỏa thuận đúng ý họ.
Ông chỉ trích việc chưa có văn bản công khai của khuôn khổ thỏa thuận, nhấn mạnh chi tiết mới là yếu tố quyết định. Những điểm mấu chốt còn bỏ ngỏ gồm mức độ Iran được phép làm giàu uranium, phạm vi dỡ bỏ trừng phạt và cách thức mở lại thực tế eo biển Hormuz.
Bác bỏ lập luận của Nhà Trắng (White House) rằng ban lãnh đạo Iran đã “thay đổi cơ bản” sau các đòn tấn công của Mỹ và Israel, Bolton nói đây vẫn là “chế độ cực đoan” với các cấp phó kế nhiệm. Ông cũng không tin các cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân của Tehran dù Iran tham gia Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân từ năm 1970.
Theo Bolton, việc Trump chấp nhận thỏa thuận với một Iran suy yếu, đồng thời phát tín hiệu sẽ không không kích thêm trước bầu cử giữa kỳ, đã làm suy giảm đòn bẩy của Washington. Ông coi ưu tiên lớn nhất của Trump trước kỳ bỏ phiếu tháng 11 là giữ giá năng lượng thấp, qua đó “tự bỏ đi vũ khí mạnh nhất” trước Iran.
Bolton cho rằng Tehran hiểu rõ thế yếu này của Washington và đã dồn Trump vào thế phải cần một thỏa thuận, thể hiện sự nôn nóng của Nhà Trắng trong ngắn hạn.
Về đề xuất triển khai hải quân châu Âu bảo vệ eo biển Hormuz, Bolton tỏ ra hoài nghi, đặt câu hỏi liệu có trở thành một lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc chỉ “đứng nhìn” khi ngừng bắn bị phá vỡ. Tại Evian, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định các nước châu Âu sẽ góp phần bảo đảm tự do hàng hải, trong khi Trump ám chỉ Mỹ sau thỏa thuận “không cần nhiều trợ giúp”. Trước đó, khi khởi động chiến dịch Operation Epic Fury, Trump chỉ trích các đồng minh châu Âu không tham gia “nhiệm vụ nhỏ” mở lại eo biển và than phiền về sự hỗ trợ hạn chế từ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
