Tóm tắt
Ústavní soud ra lệnh tạm thời buộc vláda bảo đảm Tổng thống Petr Pavel dự thượng đỉnh NATO tháng 7 tại Ankara, châm ngòi phản ứng gay gắt trong các đảng cầm quyền, thậm chí có ý kiến nói tới “đảo chính hiến pháp”. Một số chuyên gia bất ngờ trước tốc độ và cách thức ra quyết định của tòa.
Jan Kudrna từ Khoa Luật, Đại học Karlova (Právnická fakulta Univerzity Karlovy) cho biết ông ngạc nhiên vì vláda không có cơ hội trình bày ý kiến. Ông kỳ vọng quy trình kéo dài khoảng một tuần, vláda nhận được đơn kiện của tổng thống và có thời hạn ngắn để phản hồi, trước khi Ústavní soud ra phán quyết chung thẩm hoặc biện pháp tạm thời.
Theo Jan Kysela của Khoa Luật, Đại học Karlova (Právnická fakulta Univerzity Karlovy), biện pháp tạm thời chỉ có ý nghĩa khi được ban hành nhanh; Ústavní soud họp thường vào thứ Tư và kịp thời hạn thủ tục công nhận cho thượng đỉnh. Ông cho rằng đây không phải tiền lệ về thời gian, mà có thể là tiền lệ về việc linh hoạt vận dụng Bộ luật Tố tụng Dân sự để bổ sung cho Luật về Ústavní soud, đồng thời dẫn chiếu Điều 63 khoản 1 Hiến pháp.
Kysela thừa nhận hơi bất ngờ vì trước đó không tính tới biện pháp tạm thời, nhưng nhận định Ústavní soud có thể vận dụng tương thích Bộ luật Tố tụng Dân sự và chọn quyết định thủ tục thay vì cố xử lý nội dung trong hai ngày. Ông coi tranh chấp là vụ việc nhỏ nhặt, đáng xấu hổ, song sự can thiệp của tòa có thể giúp làm rõ thẩm quyền truyền thống nhưng mơ hồ của tổng thống trong đại diện đối ngoại; ông cũng nhắc lại rằng tranh tụng không nên bị coi là điều cấm kỵ.
Dekan Khoa Luật Đại học Masaryk ở Brno (Masarykova univerzita v Brně) Martin Škop, từng là trợ lý của cựu Phó chủ tịch Ústavní soud Milada Tomková, nói ông hiểu quyết định của toàn thể tòa dù đứng về phía hai thẩm phán bất đồng Dita Řepková và Jan Wintr. Theo ông, Ústavní soud có thẩm quyền nhưng điều kiện ban hành biện pháp tạm thời chưa hội đủ vì không có nguy cơ tổn hại nghiêm trọng, và khi thiếu thông tin, tòa nên thận trọng.
Škop cho rằng quyết định không can thiệp sâu vào chính trị; Ústavní soud bị kéo vào tranh chấp và hành động trong phạm vi thẩm quyền. Ông nhấn mạnh biện pháp tạm thời phải được ban hành nhanh để có hiệu lực, việc làm của tòa không bất thường và không tạo tiền lệ mới về tốc độ, vì tòa vốn chỉ ban hành những biện pháp như vậy một cách ngoại lệ và rất khẩn trương.
Jan Kudrna từ Khoa Luật, Đại học Karlova (Právnická fakulta Univerzity Karlovy) cho biết ông ngạc nhiên vì vláda không có cơ hội trình bày ý kiến. Ông kỳ vọng quy trình kéo dài khoảng một tuần, vláda nhận được đơn kiện của tổng thống và có thời hạn ngắn để phản hồi, trước khi Ústavní soud ra phán quyết chung thẩm hoặc biện pháp tạm thời.
Theo Jan Kysela của Khoa Luật, Đại học Karlova (Právnická fakulta Univerzity Karlovy), biện pháp tạm thời chỉ có ý nghĩa khi được ban hành nhanh; Ústavní soud họp thường vào thứ Tư và kịp thời hạn thủ tục công nhận cho thượng đỉnh. Ông cho rằng đây không phải tiền lệ về thời gian, mà có thể là tiền lệ về việc linh hoạt vận dụng Bộ luật Tố tụng Dân sự để bổ sung cho Luật về Ústavní soud, đồng thời dẫn chiếu Điều 63 khoản 1 Hiến pháp.
Kysela thừa nhận hơi bất ngờ vì trước đó không tính tới biện pháp tạm thời, nhưng nhận định Ústavní soud có thể vận dụng tương thích Bộ luật Tố tụng Dân sự và chọn quyết định thủ tục thay vì cố xử lý nội dung trong hai ngày. Ông coi tranh chấp là vụ việc nhỏ nhặt, đáng xấu hổ, song sự can thiệp của tòa có thể giúp làm rõ thẩm quyền truyền thống nhưng mơ hồ của tổng thống trong đại diện đối ngoại; ông cũng nhắc lại rằng tranh tụng không nên bị coi là điều cấm kỵ.
Dekan Khoa Luật Đại học Masaryk ở Brno (Masarykova univerzita v Brně) Martin Škop, từng là trợ lý của cựu Phó chủ tịch Ústavní soud Milada Tomková, nói ông hiểu quyết định của toàn thể tòa dù đứng về phía hai thẩm phán bất đồng Dita Řepková và Jan Wintr. Theo ông, Ústavní soud có thẩm quyền nhưng điều kiện ban hành biện pháp tạm thời chưa hội đủ vì không có nguy cơ tổn hại nghiêm trọng, và khi thiếu thông tin, tòa nên thận trọng.
Škop cho rằng quyết định không can thiệp sâu vào chính trị; Ústavní soud bị kéo vào tranh chấp và hành động trong phạm vi thẩm quyền. Ông nhấn mạnh biện pháp tạm thời phải được ban hành nhanh để có hiệu lực, việc làm của tòa không bất thường và không tạo tiền lệ mới về tốc độ, vì tòa vốn chỉ ban hành những biện pháp như vậy một cách ngoại lệ và rất khẩn trương.
