Nhật báo Phố Wall (The Wall Street Journal) cho biết Mỹ đã trình bày với châu Âu một kế hoạch gây tranh cãi nhằm tái thiết Ukraine và đưa Nga trở lại kinh tế thế giới, khiến nhiều quan chức Liên minh châu Âu bất ngờ và hoài nghi.

Tài liệu đính kèm các đề xuất hòa bình mô tả việc sử dụng khoảng 200 tỷ USD tài sản Nga đang bị đóng băng cho các dự án tại Ukraine, bao gồm một trung tâm dữ liệu quy mô lớn dự kiến lấy điện từ Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia hiện do Nga kiểm soát.

Một phụ lục khác phác thảo tầm nhìn hồi sinh kinh tế Nga thông qua đầu tư của doanh nghiệp Mỹ vào các ngành chiến lược, từ khai thác đất hiếm, khai thác dầu ở Bắc Cực đến khôi phục nguồn cung dầu và khí đốt Nga cho Tây Âu và phần còn lại của thế giới.

Đề xuất này châm ngòi phản ứng dữ dội từ phía châu Âu. Một quan chức nói không chắc có thể coi một số kế hoạch của Mỹ là nghiêm túc; người khác ví von đây là “Yalta”, ám chỉ Hội nghị Yalta năm 1945 về sắp xếp hậu chiến tại châu Âu.

Châu Âu muốn theo hướng khác: dùng tài sản Nga bị đóng băng làm cơ sở cấp khoản vay cho Ukraine mua vũ khí, đồng thời tiếp tục cắt phụ thuộc vào khí đốt Nga, đã thống nhất rằng từ 1/1/2028 sẽ không còn giọt nào chảy vào EU. Nhiều người lo ngại cách tiếp cận của Mỹ có thể cho Nga thời gian hồi phục kinh tế và tăng cường sức mạnh quân sự.

Bên cạnh đó, Donald Trump thúc đẩy đóng nhanh một thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine, bị nêu là ưu tiên lợi ích của Nga hơn Ukraine hay châu Âu. Ông gây sức ép để Kyiv nhượng toàn bộ Donbas mà không giao chiến và muốn Ukraine từ bỏ mục tiêu gia nhập NATO; trong khi Ukraine vẫn kiểm soát hơn một phần tư khu vực này, được gia cố mạnh, mà Nga có thể cần nhiều năm mới chiếm được.