Leopold Aschenbrenner, 25 tuổi và từng làm nghiên cứu tại OpenAI, nhanh chóng gây dựng quỹ Situational Awareness với lợi nhuận công bố 439% từ đầu năm và hơn 1500% từ khi lập quỹ. Chỉ vài tuần sau, quỹ phải đàm phán bán gấp phần lớn cổ phiếu niêm yết; Citadel của Ken Griffin tiếp quản phần lớn danh mục, trong khi Millennium Management và Jane Street cũng bày tỏ quan tâm. Danh mục công khai trước đó được ước khoảng 16 tỷ USD, quỹ chịu áp lực phải huy động vốn mới hoặc đóng vị thế nhanh chóng.

Aschenbrenner tốt nghiệp kinh tế và thống kê toán tại Đại học Columbia (khóa 2021) và từng nghiên cứu cách kiểm soát hệ thống trí tuệ nhân tạo có thể vượt khả năng con người tại OpenAI. Năm 2024, ông bị sa thải vì cáo buộc làm lộ thông tin nội bộ; ông phản bác, cho rằng lý do là lo ngại an ninh và bảo vệ nghiên cứu trước các quốc gia nước ngoài. Sau đó, ông công bố tiểu luận “Situational Awareness”, dự báo trí tuệ nhân tạo có thể đạt mức tổng quát ngang người vào khoảng 2027 và kích hoạt làn sóng đầu tư khổng lồ vào chip, trung tâm dữ liệu, nhà máy điện và lưới truyền tải.

Chiến lược của quỹ đặt cược vào các doanh nghiệp hưởng lợi từ làn sóng này: không chỉ nhà sản xuất chip mà còn nhà vận hành trung tâm dữ liệu, công ty năng lượng và nhà cung cấp thiết bị hạ tầng. Hồ sơ công khai với Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (U.S. Securities and Exchange Commission) cho thấy đến cuối quý I, quỹ nắm các vị thế tại Mỹ trị giá khoảng 13,7 tỷ USD (288 tỷ Kč). Các khoản đáng chú ý gồm Bloom Energy, CoreWeave, SanDisk, cùng doanh nghiệp đào tiền số và vận hành trung tâm dữ liệu. Quỹ dùng nhiều quyền chọn, kể cả đặt cược giá xuống một số hãng chip và công nghệ, với các quyền chọn liên quan đến Nvidia, AMD, Broadcom, Oracle, Micron và ASML; cấu trúc này chỉ hiệu quả khi thị trường đi đúng kịch bản đặt ra.

Rủi ro bùng nổ khi thị trường công nghệ đảo chiều và quỹ sử dụng đòn bẩy lớn, vay tiền thế chấp bằng danh mục để khuếch đại vị thế. Khi giá giảm, lỗ phình to và các ngân hàng yêu cầu bổ sung tài sản đảm bảo, buộc quỹ phải huy động vốn hoặc bán bớt tài sản. Việc bán khối lượng lớn có thể tiếp tục ép giá đi xuống và kéo theo thêm yêu cầu ký quỹ. Theo The Wall Street Journal, riêng tháng 7 quỹ giảm khoảng 67%, dù nhờ mức tăng trước đó vẫn còn dương tính từ đầu năm.

Cuối tuần trước, Aschenbrenner trấn an nhà đầu tư, thừa nhận biến động tăng nhưng coi đợt bán tháo là cơ hội mua. Tuy nhiên, tình hình xấu đi nhanh chóng, khiến những ông lớn Phố Wall bước vào đàm phán tiếp quản danh mục. Citadel giành thắng lợi, với Ken Griffin trực tiếp tham gia thương lượng xuyên đêm; các ngân hàng Goldman Sachs, JPMorgan Chase, Bank of America và Citigroup phối hợp hoàn tất giao dịch.

Citadel tiếp nhận chủ yếu phần danh mục sử dụng vốn vay, trong khi Situational Awareness giữ lại một số cổ phiếu không dùng đòn bẩy và các khoản đầu tư tư nhân. Trong số này có cổ phần tại Anthropic, công ty phát triển các mô hình Claude.