Tóm tắt
Người trồng rau ở miền nam Romania được người tiêu dùng tại Cisnădie (hạt Sibiu) mời bán trực tiếp trong chợ lưu động, giúp cả hai bên có giá tốt. Theo nông dân Mihai Chesnoiu, tín hiệu tương tự còn đến từ Târgu Mureș, Brașov, Sebeș, Mediaș và Alba Iulia, phản ánh nhu cầu tiếp cận nông sản tươi với giá phải chăng.
Chesnoiu cho biết người mua muốn rau tươi giá hợp lý, nhưng ở miền tây giá trong chợ cao vì có những người tự xưng là “nhà sản xuất” lợi dụng giấy chứng nhận để mua – bán lại. Anh khẳng định cần người bán chuyên nghiệp, song phản đối những người không xử lý được khối lượng lớn mà vẫn mượn danh nhà sản xuất; họ phải được tổ chức dưới hình thức pháp lý rõ ràng, thay vì dựa vào giấy chứng nhận sản xuất.
Anh đề xuất kiểm tra theo truy xuất nguồn gốc: các sở nông nghiệp cấp tỉnh (direcțiile agricole) và Cơ quan Thanh toán và Can thiệp cho Nông nghiệp (APIA) có thể dùng drone kiểm tra diện tích, đối chiếu sản lượng chuẩn theo diện tích với số lượng bán ra, thời gian bán và khai báo trên giấy chứng nhận. Trong khi các thương nhân đã được quản lý thuế làm việc với kho và chuỗi bán lẻ, “nhà sản xuất giả” lại khiến nông dân rơi vào thế bế tắc.
Theo Chesnoiu, những người này chiếm chỗ trong chợ chỉ để bán lượng nhỏ, giữ giá cao, không mua của nông dân thật hoặc ép giá, khiến hàng bị ùn khi vào vụ rộ. Ở Cisnădie, nông dân phải bán thẳng từ xe tải để tiếp cận người mua. Anh kêu gọi ban quản lý chợ và chính quyền địa phương dọn chợ khỏi “nhà sản xuất giả” hoặc mở chợ lưu động vào thời điểm đỉnh vụ.
Chênh lệch giá thể hiện rõ ở cà chua: tại các vùng sản xuất, giá en-gros dưới 1–1,5–2 lei/kg, nhưng vào chợ miền tây vượt 5 lei/kg. Ở mức 1,3 lei/kg, cà chua nhà kính không đáng thu hoạch do chi phí cao: riêng hạt giống của anh khoảng 15.000 lei, thêm sưởi ấm cây con, giá thể, chuẩn bị nhà kính; thay màng nhà kính tốn 25.000 lei, cùng chi phí bảo dưỡng hằng năm để dàn đều đầu tư.
Nông dân ở Grădinari (Olt) nhấn mạnh Ardeal đã “đưa tay cứu” khi mở lối bán trực tiếp, đáp ứng cả nhu cầu của người trồng và người mua. Anh đề xuất tổ chức chợ lưu động 1–2 lần/tuần trên toàn quốc để nông dân vẫn xoay xở được công việc trang trại, còn người mua dự trữ cho 3–4 ngày, tránh giá cao. Về dài hạn, cần phát triển chợ hiện đại có bãi đỗ và điều kiện tử tế, vì chợ truyền thống đang bị người tiêu dùng né tránh.
Chesnoiu cho biết người mua muốn rau tươi giá hợp lý, nhưng ở miền tây giá trong chợ cao vì có những người tự xưng là “nhà sản xuất” lợi dụng giấy chứng nhận để mua – bán lại. Anh khẳng định cần người bán chuyên nghiệp, song phản đối những người không xử lý được khối lượng lớn mà vẫn mượn danh nhà sản xuất; họ phải được tổ chức dưới hình thức pháp lý rõ ràng, thay vì dựa vào giấy chứng nhận sản xuất.
Anh đề xuất kiểm tra theo truy xuất nguồn gốc: các sở nông nghiệp cấp tỉnh (direcțiile agricole) và Cơ quan Thanh toán và Can thiệp cho Nông nghiệp (APIA) có thể dùng drone kiểm tra diện tích, đối chiếu sản lượng chuẩn theo diện tích với số lượng bán ra, thời gian bán và khai báo trên giấy chứng nhận. Trong khi các thương nhân đã được quản lý thuế làm việc với kho và chuỗi bán lẻ, “nhà sản xuất giả” lại khiến nông dân rơi vào thế bế tắc.
Theo Chesnoiu, những người này chiếm chỗ trong chợ chỉ để bán lượng nhỏ, giữ giá cao, không mua của nông dân thật hoặc ép giá, khiến hàng bị ùn khi vào vụ rộ. Ở Cisnădie, nông dân phải bán thẳng từ xe tải để tiếp cận người mua. Anh kêu gọi ban quản lý chợ và chính quyền địa phương dọn chợ khỏi “nhà sản xuất giả” hoặc mở chợ lưu động vào thời điểm đỉnh vụ.
Chênh lệch giá thể hiện rõ ở cà chua: tại các vùng sản xuất, giá en-gros dưới 1–1,5–2 lei/kg, nhưng vào chợ miền tây vượt 5 lei/kg. Ở mức 1,3 lei/kg, cà chua nhà kính không đáng thu hoạch do chi phí cao: riêng hạt giống của anh khoảng 15.000 lei, thêm sưởi ấm cây con, giá thể, chuẩn bị nhà kính; thay màng nhà kính tốn 25.000 lei, cùng chi phí bảo dưỡng hằng năm để dàn đều đầu tư.
Nông dân ở Grădinari (Olt) nhấn mạnh Ardeal đã “đưa tay cứu” khi mở lối bán trực tiếp, đáp ứng cả nhu cầu của người trồng và người mua. Anh đề xuất tổ chức chợ lưu động 1–2 lần/tuần trên toàn quốc để nông dân vẫn xoay xở được công việc trang trại, còn người mua dự trữ cho 3–4 ngày, tránh giá cao. Về dài hạn, cần phát triển chợ hiện đại có bãi đỗ và điều kiện tử tế, vì chợ truyền thống đang bị người tiêu dùng né tránh.
