Tổng thống Slovakia Peter Pellegrini yêu cầu Thủ tướng Robert Fico cân nhắc lại việc đề cử Filip Kuffa làm bộ trưởng môi trường vì nguy cơ có thể bị khởi tố liên quan đến nhiệm kỳ thứ trưởng. Trước đó ông từng tự bác trưng cầu về trừng phạt Nga và cắt một câu hỏi trong trưng cầu khác, cho thấy cách tiếp cận chủ động và táo bạo trong giới hạn hiến định. Lần này ông nhấn mạnh chỉ “khuyến nghị” thủ tướng và không đưa ra quyết định từ chối bổ nhiệm.

Pellegrini lập luận rằng việc bổ nhiệm Kuffa sẽ phát đi tín hiệu xấu đối với ổn định đất nước và niềm tin công chúng, dù ông nói không có thêm chi tiết và chỉ muốn phòng ngừa rủi ro. Ông khẳng định tôn trọng giới hạn thẩm quyền, để thủ tướng quyết định bước tiếp theo, còn mình chỉ nêu “hoàn cảnh cần lưu ý”.

Các học giả hiến pháp như Vincent Bujňák và Radoslav Procházka cho rằng Tổng thống không bị ràng buộc tuyệt đối bởi đề xuất của thủ tướng và có thể từ chối, nhưng phải hết sức dè dặt, với lý do nghiêm trọng liên quan đến bảo đảm hoạt động đúng đắn của các cơ quan hiến định. Marián Giba bổ sung rằng ngay cả khi đã bị khởi tố cũng chưa đủ, vì còn nguyên tắc suy đoán vô tội; chỉ những tình huống như tạm giam mới có thể làm gián đoạn điều hành bộ. Trường hợp này vì Kuffa thậm chí chưa bị khởi tố, nên cách Pellegrini chọn “khuyến nghị” thay vì bác thẳng là phù hợp về mặt thận trọng. Đồng thời, nếu có tranh chấp, Tòa Hiến pháp (Ústavný súd) có thể làm rõ ranh giới thẩm quyền bổ nhiệm.

Bài bình luận chỉ ra sự không nhất quán: khi rời ghế Tổng thống Quốc hội, việc điều hành Quốc hội Slovakia (Národná rada) từng được giao tạm cho Peter Žiga dù ông này bị buộc tội hối lộ và chỉ được hủy tố do rút ngắn thời hiệu. Ngoài ra, trong hồ sơ liên quan khoản hối lộ 150 nghìn EUR bỏ trong hộp sâm-panh, xuất hiện câu “Pelle cảm ơn”, song Pellegrini chỉ là nhân chứng, bác nhận hối lộ và không bị buộc tội; dù vậy, khi đó không thể loại trừ khả năng khởi tố, và vụ việc chỉ hết thời hiệu từ năm 2024.

Bài viết lưu ý rào cản với lập luận “không phù hợp chuyên môn” không áp dụng cho Kuffa vì ông đang là thứ trưởng; ai đủ điều kiện làm thứ trưởng thì cũng có thể làm bộ trưởng. Tác giả nhận định có dấu hiệu dàn xếp chính trị: Robert Fico và có thể cả Andrej Danko không muốn Kuffa làm bộ trưởng và dùng động thái của Tổng thống để hạ cánh an toàn; Tomáš Taraba từng ám chỉ Kuffa sẽ không thành bộ trưởng. Với đa số liên minh mong manh, Fico có thể tìm ứng viên khác hoặc tạm giữ ghế bộ trưởng, dù một thời gian dài như vậy bị coi là ngoài khuôn khổ hiến định. Đảng Quốc gia Slovakia (Slovenská národná strana) được nhắc đến trong bối cảnh thương lượng nội bộ liên minh.

Về tiền lệ, từ sau khi Michal Kováč bác bổ nhiệm Ivan Lexa năm 1994, chưa Tổng thống nào từ chối đề cử chính thức của thủ tướng. Các trường hợp Zuzana Čaputová (Rudolf Huliak năm 2023) hay Andrej Kiska (Jozef Ráž trẻ) diễn ra trước khi bổ nhiệm thủ tướng, nên mang tính tham vấn. Hiện nay, nhiều khả năng Chính phủ Slovakia (Vláda) sẽ không yêu cầu Ústavný súd giải thích vì không có xung đột trực tiếp; cách trình bày của Pellegrini cũng tạo “lối thoát” nếu Kuffa cuối cùng vẫn được bổ nhiệm.

Phương án còn lại là Kuffa tự nộp đơn khiếu nại hiến pháp; ngay cả khi thắng, người kế nhiệm có thể không phải rời ghế và mọi bồi thường sẽ do ngân sách văn phòng chi trả. Dù vậy, một phán quyết của Ústavný súd sẽ làm rõ khuôn khổ hành động của Tổng thống. Bài viết kết thúc bằng cảnh báo về tình trạng pháp quyền: việc do dự bổ nhiệm một thứ trưởng vì lo sợ truy cứu liên quan chính nhiệm kỳ của người đó là tín hiệu đáng lo, song cũng có thể nhanh chóng bị lãng quên trong nhiệm kỳ này.