Rạng sáng 26/4/1986, lò phản ứng số 4 tại Chernobyl phát nổ, và dù cách biên giới Romania khoảng 600 km, quốc gia này vẫn hứng chịu hệ quả: phơi nhiễm phóng xạ, khoảng trống thông tin chính thức và tâm lý hoang mang trong dân chúng.

Những ngày đầu, gió đẩy đám mây phóng xạ về Tây Bắc, rồi đột ngột đổi hướng ngày 30/4, đưa nhiễm xạ vào lãnh thổ Romania. Theo Lưu trữ Quốc gia Romania (Arhivele Naționale ale României), từ đêm 1/5, nhiều trạm ghi nhận mức cảnh báo; Iași chạm ngưỡng báo động, còn Suceava, Târgu-Mureș, Galați và Tulcea cũng tăng mạnh, có nơi vượt mức bình thường tới 10.000 lần. Đám mây lơ lửng khoảng chín ngày, khiến đặc biệt trẻ em phơi nhiễm mà không hay biết.

Việc che giấu từ phía Liên Xô khiến nhà chức trách Romania thiếu dữ liệu trong những ngày quyết định. Tài liệu của Lưu trữ Quốc gia Romania cho thấy phía Romania nhiều lần đề nghị cung cấp thông tin nhưng không được phản hồi; tướng Vasile Milea báo cáo lên Nicolae Ceaușescu dựa trên nghe lén vô tuyến, trong khi trang nhất báo Scînteia vẫn dành cho lễ duyệt binh 1/5, không nhắc tới tai nạn.

Ngày 1/5, Ủy ban Chính trị Chấp hành (Comitetul Politic Executiv) của Đảng Cộng sản Romania (Partidul Comunist Român - PCR) họp khẩn. Các bộ phận kỹ thuật triển khai trạm đo di động tới Iași, Suceava, sau đó Botoșani và Tulcea; Bộ Y tế (Ministerul Sănătății) kích hoạt 20 trạm giám sát, kiểm soát người qua cửa khẩu Ungheni và kiểm tra thực phẩm. Lãnh đạo bàn khả năng nhờ Liên Xô trợ giúp kỹ thuật nhưng tiếp tục bị phớt lờ; đồng thời quyết định thông tin cho công chúng “không gây hoảng loạn”. Các cuộc mít-tinh 1/5 đã diễn ra ngoài trời trước khi có khuyến cáo; Hãng tin AFP (Agence France-Presse) dẫn nguồn ngoại giao cho biết dân chúng không nhận được hướng dẫn phòng ngừa cụ thể.

Những ký ức cá nhân làm rõ bức tranh ấy. Nhà vật lý Mariana Purice, thuộc Đơn vị Y học Hạt nhân (Unitatea de Medicină Nucleară) của Viện Nội tiết “C.I. Parhon” (Institutul de Endocrinologie „C.I. Parhon”), kể lại ngày 1/5 đi dã ngoại rồi về nghe Đài Châu Âu Tự do (Radio Europa Liberă) cảnh báo nhiễm xạ khắp Trung Âu. Cả nhóm lao đi tìm iod để bảo vệ tuyến giáp, tự đo phóng xạ tại sân bệnh viện, trên cỏ, mái nhà và thực phẩm, nhưng sau vài giờ bị yêu cầu dừng đo.

Các bác sĩ trẻ thời đó nhớ lại cảnh hỗn loạn thông tin. Theo lời kể đăng trên báo Adevărul, Radu Sicinschi mô tả nỗi hoang mang vì thiếu dữ kiện, còn Vasile Vâlcu chứng kiến hàng loạt biện pháp phòng ngừa đột ngột: cấm vận động viên tập ngoài trời, kiểm tra nhiễm xạ tại nhà máy, trại thiếu nhi Năvodari chuyển sang đồ hộp thay rau quả vụ xuân; một số trẻ xuất hiện dát da do suy giảm miễn dịch.

Hậu quả môi trường và sức khỏe kéo dài nhiều năm. Nghiên cứu của Ing. Dr. Vasile Pătrașcu tại Viện Nghiên cứu Biển Constanța (Institutul de Cercetări Marine din Constanța) ghi nhận bờ biển nhiễm bẩn từ tháng 5/1986 và chỉ trở về mức trước Chernobyl sau 2002; Cs-137 cao nhất ở trầm tích ngoài cửa sông Danube. Thống kê y tế chính thức còn thiếu do tính bí mật, nhưng nguồn độc lập ước tính khoảng 100.000 ca ung thư tuyến giáp ở vùng chịu mây phóng xạ, cùng xu hướng tăng bạch cầu; một nghiên cứu của ISP giai đoạn 1986–1994 ghi nhận rối loạn tăng trưởng, suy giảm miễn dịch và bất thường cốt hóa ở trẻ em. Bốn thập kỷ sau, Chernobyl vẫn nhắc nhớ sự mong manh của hạ tầng hạt nhân và cái giá của sự bưng bít thông tin.