Chủ tịch Tòa án Argeș (Tribunalul Argeș) Cornelia Olteanu đề xuất luật hóa hôn nhân có thời hạn (ví dụ 5 hoặc 10 năm) như một lựa chọn song song với hôn nhân truyền thống vô thời hạn. Lập luận xuất phát từ thực tế nhiều cặp đôi duy trì quan hệ căng thẳng hoặc bạo lực vì sợ ly hôn, vì kỳ thị xã hội hay vì “bảo vệ con”, dù tình yêu đã tắt trong gia đình.

Bà nhấn mạnh đây không phải sự thay thế cho sống chung không đăng ký mà là một phương án đối xứng với hôn nhân truyền thống, giúp khôi phục giá trị đạo đức và tinh thần của hôn nhân. Khi hết hạn, các cặp có thể: gia hạn bằng đơn gửi Cơ quan Hộ tịch (Starea Civilă), chuyển sang chung sống/đối tác dân sự, kết hôn vô thời hạn “đến khi cái chết chia lìa”, hoặc chọn con đường riêng.

Từ kinh nghiệm 16 năm xét xử, bà invocă số liệu của Viện Thống kê Quốc gia (Institutul Naţional de Statistică) về xu hướng giảm kết hôn, tăng trẻ sinh ngoài hôn nhân, cùng thủ tục ly hôn nặng nề, lệnh bảo vệ gia tăng tại Argeș, sự phơi bày đời tư và tổn thương trẻ em. Với hôn nhân có thời hạn, trẻ có thể nhìn nhận việc chấm dứt như hệ quả tự nhiên của một hợp đồng, hay như cơ chế bảo vệ xã hội đối với gia đình xung đột, thay vì một “thất bại” đầy tranh đấu như ly hôn.

Bà mô tả các chấn thương do ly hôn: thủ tục, áp lực công khai, định kiến xã hội và việc trẻ bị buộc phải chọn phe, phát biểu, sợ làm tổn thương cha hoặc mẹ. Cập nhật luật, theo bà, cần nhìn từ góc độ xã hội thay vì câu chuyện cá nhân; luật nên đổi khi trải nghiệm cá nhân đã thành khuôn mẫu xã hội, cho thấy pháp luật không còn đáp ứng thực tế.

Về khía cạnh tôn giáo, bà coi vai trò Giáo hội là trọng yếu, nêu ví dụ lãnh đạo quốc gia chung sống ngoài hôn nhân mà Giáo hội không công khai phản đối mạnh mẽ, như dấu hiệu của sự bao dung. Hôn nhân có thời hạn vẫn mang dấu ấn thánh hóa, giúp con cái sinh ra trong một khuôn khổ được công nhận; câu “đến khi cái chết chia lìa” có thể hiểu là khi linh hồn quan hệ “chết” vì hết tôn trọng, tin tưởng và yêu thương. Các vấn đề pháp lý sau khi hết hạn như chia tài sản hay quan hệ với con, theo bà, có thể xử lý giản dị, thực tế.

Bà cho rằng giới hạn thời hạn có thể tăng trách nhiệm thường trực, khiến mỗi người chú ý hơn đến hành vi, nhu cầu của bạn đời và con, tránh thói quen thờ ơ vì “bảo đảm” vô thời hạn. Hình thức không bảo đảm hạnh phúc, nhưng có thể nâng đỡ, thay vì để quan hệ phó mặc may rủi.

Bên cạnh đó, bà kêu gọi một khung pháp lý minh thị cho đối tác dân sự: quan hệ hai người không công khai cam kết và không mang tính thánh hóa, khiến trẻ có thể thấy mơ hồ về tình trạng gia đình; chế độ tài sản cũng khác hôn nhân, dù nhiều cặp vẫn hạnh phúc, có trách nhiệm. Hiện tòa án phải dựa vào các phương pháp diễn giải và tương tự pháp lý, dễ dẫn tới phán quyết thiếu thống nhất; can thiệp lập pháp sẽ tạo khuôn khổ đồng bộ, bảo vệ quyền lợi và phản ánh thực tế đương đại. Bà Olteanu hiện đứng đầu Tòa án Argeș từ 1/2024, từng làm tại Tòa sơ thẩm Costești (Judecătoria Costești) và Tòa sơ thẩm Zimnicea (Judecătoria Zimnicea), là cựu sĩ quan Cảnh sát Argeș (Poliția Argeș), tốt nghiệp Học viện Cảnh sát (Academia de Poliție), có các bằng thạc sĩ tại Đại học Pitești (Universitatea din Pitești) và Đại học București (Universitatea din București).