Tóm tắt
Magyar Péter công bố thuế KATA (kisadózó vállalkozások tételes adója) phiên bản mới: mức cố định 100 nghìn forint/tháng cho người làm chính và 50 nghìn forint/tháng cho người làm thêm; trần doanh thu tăng từ 18 lên 22 triệu forint. Có thể xuất hóa đơn cho doanh nghiệp và tổ chức; phần thu này chịu thuế 15% và được trừ khoản KATA đã nộp. Những người hiện chỉ xuất hóa đơn cho cá nhân sẽ nộp 75 nghìn forint/tháng trong năm tới, rồi tăng lên 100 nghìn từ 2028. Cùng với đó, căn cứ tính hưởng an sinh xã hội tăng từ 108 nghìn forint/tháng lên 161 nghìn từ 1/1/2027 và 215 nghìn từ 1/1/2028.
Mục tiêu được nêu là duy trì sự đơn giản, ưu đãi và tăng bảo đảm an sinh. Phản ứng chính trị trái chiều: Palóc André của Liên minh Công dân Hungary (Fidesz) gọi đây là “tăng thuế khủng”, nâng gánh nặng hằng năm từ 600 nghìn lên 1,2 triệu forint; Lantos János của Phong trào Mi Hazánk (Mi Hazánk Mozgalom) nhấn mạnh cần hỗ trợ, không tận thu vi mô. Phong trào Momentum (Momentum Mozgalom) từng huy động biểu tình lớn chống sửa đổi KATA năm 2022 tại Quảng trường Kossuth.
KATA ra đời theo luật 2012 và áp dụng từ 2013, với thuế khoán 50 nghìn forint/tháng tới ngưỡng doanh thu 18 triệu forint và thủ tục tối giản, nhanh chóng phổ biến. Chính phủ Fidesz siết mạnh năm 2021–2022: áp thuế bổ sung 40% với hóa đơn xuất cho doanh nghiệp và, từ 9/2022, chỉ cho phép doanh nhân cá thể làm chính, theo nguyên tắc chỉ được xuất cho cá nhân. Đảng Tisza (Tisza Párt) trước bầu cử hứa mở rộng lại diện áp dụng ưu đãi KATA.
Theo số liệu, số người áp dụng KATA từ khoảng 86 nghìn (2013) tăng tới 460 nghìn ngay trước đợt siết 2022. Đến cuối 2022, theo Cơ quan Thuế và Hải quan Quốc gia (Nemzeti Adó- és Vámhivatal, NAV), còn 138 nghìn người; khoảng 320 nghìn chuyển sang chế độ khác (40% sang átalányadózás), chừng 50 nghìn doanh nghiệp giải thể, và một phần quay lại quan hệ lao động.
Các rào cản chống lao động trá hình duy trì hai quy tắc then chốt: người nộp KATA không được nhận thu từ người sử dụng lao động hiện tại hay trong 24 tháng sau khi chấm dứt việc làm; và KATA chấm dứt nếu từ một doanh nghiệp (hoặc công ty liên kết) chiếm ít nhất một nửa doanh thu năm. Dù vậy, nguy cơ “hợp đồng giả” vẫn hiện hữu, đặc biệt ở các ngành lao động trí óc như CNTT, hành chính, kế toán hay marketing, theo Bagdi Lajos của công ty tư vấn thuế Niveus.
So với việc làm công ăn lương, lợi thế thuế của KATA vẫn đáng kể. Năm 2022, “nêm thuế” từ phía người lao động khoảng 33,5%, trong khi KATA chỉ 10% nếu chỉ tính khoản khoán. Với mức khoán mới 100 nghìn và lương bình quân tháng 7/2026, gánh nặng tương đương 13,4–15%: cao hơn 2022 nhưng thấp hơn nhiều so với thời điểm 2013, do đó sức hấp dẫn đối với mô hình lao động trá hình vẫn lớn. Điều này cũng khiến luận điểm “tăng thuế” của phe đối lập trở nên phức tạp hơn về mặt so sánh.
Chính phủ kỳ vọng khoảng 100 nghìn người sẽ chọn KATA từ 2027. Số liệu gần đây của NAV cho thấy quy mô người nộp KATA hầu như đi ngang từ cuối 2022; ngay cả khi đạt kỳ vọng, con số này vẫn chỉ bằng khoảng một nửa so với đỉnh năm 2022.
Mục tiêu được nêu là duy trì sự đơn giản, ưu đãi và tăng bảo đảm an sinh. Phản ứng chính trị trái chiều: Palóc André của Liên minh Công dân Hungary (Fidesz) gọi đây là “tăng thuế khủng”, nâng gánh nặng hằng năm từ 600 nghìn lên 1,2 triệu forint; Lantos János của Phong trào Mi Hazánk (Mi Hazánk Mozgalom) nhấn mạnh cần hỗ trợ, không tận thu vi mô. Phong trào Momentum (Momentum Mozgalom) từng huy động biểu tình lớn chống sửa đổi KATA năm 2022 tại Quảng trường Kossuth.
KATA ra đời theo luật 2012 và áp dụng từ 2013, với thuế khoán 50 nghìn forint/tháng tới ngưỡng doanh thu 18 triệu forint và thủ tục tối giản, nhanh chóng phổ biến. Chính phủ Fidesz siết mạnh năm 2021–2022: áp thuế bổ sung 40% với hóa đơn xuất cho doanh nghiệp và, từ 9/2022, chỉ cho phép doanh nhân cá thể làm chính, theo nguyên tắc chỉ được xuất cho cá nhân. Đảng Tisza (Tisza Párt) trước bầu cử hứa mở rộng lại diện áp dụng ưu đãi KATA.
Theo số liệu, số người áp dụng KATA từ khoảng 86 nghìn (2013) tăng tới 460 nghìn ngay trước đợt siết 2022. Đến cuối 2022, theo Cơ quan Thuế và Hải quan Quốc gia (Nemzeti Adó- és Vámhivatal, NAV), còn 138 nghìn người; khoảng 320 nghìn chuyển sang chế độ khác (40% sang átalányadózás), chừng 50 nghìn doanh nghiệp giải thể, và một phần quay lại quan hệ lao động.
Các rào cản chống lao động trá hình duy trì hai quy tắc then chốt: người nộp KATA không được nhận thu từ người sử dụng lao động hiện tại hay trong 24 tháng sau khi chấm dứt việc làm; và KATA chấm dứt nếu từ một doanh nghiệp (hoặc công ty liên kết) chiếm ít nhất một nửa doanh thu năm. Dù vậy, nguy cơ “hợp đồng giả” vẫn hiện hữu, đặc biệt ở các ngành lao động trí óc như CNTT, hành chính, kế toán hay marketing, theo Bagdi Lajos của công ty tư vấn thuế Niveus.
So với việc làm công ăn lương, lợi thế thuế của KATA vẫn đáng kể. Năm 2022, “nêm thuế” từ phía người lao động khoảng 33,5%, trong khi KATA chỉ 10% nếu chỉ tính khoản khoán. Với mức khoán mới 100 nghìn và lương bình quân tháng 7/2026, gánh nặng tương đương 13,4–15%: cao hơn 2022 nhưng thấp hơn nhiều so với thời điểm 2013, do đó sức hấp dẫn đối với mô hình lao động trá hình vẫn lớn. Điều này cũng khiến luận điểm “tăng thuế” của phe đối lập trở nên phức tạp hơn về mặt so sánh.
Chính phủ kỳ vọng khoảng 100 nghìn người sẽ chọn KATA từ 2027. Số liệu gần đây của NAV cho thấy quy mô người nộp KATA hầu như đi ngang từ cuối 2022; ngay cả khi đạt kỳ vọng, con số này vẫn chỉ bằng khoảng một nửa so với đỉnh năm 2022.