Tóm tắt
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cam kết “các biện pháp bổ sung” tại Biển Đen sau loạt tấn công mới, song chưa nêu chi tiết. Theo chỉ huy về hưu Sandu Valentin Mateiu, quyết định yêu cầu hỗ trợ thuộc Bộ Quốc phòng Romania (MApN) và cần đi kèm hậu thuẫn chính trị rõ ràng của các đồng minh để tạo răn đe thực chất.
Ông đề xuất cấu phần chủ lực gồm máy bay tuần thám biển P‑8 Poseidon (đóng tại Varna) với năng lực giám sát mặt biển và dưới mặt nước, cùng khả năng bổ sung từ phía Pháp với Atlantic Bréguet. Liên minh châu Âu cung cấp ảnh vệ tinh và hỗ trợ phân tích, củng cố chu trình “phát hiện – quyết định – tấn công/khống chế”, với trọng tâm là cảm biến phát hiện, phân loại, nhận dạng và bám bắt mục tiêu trên không lẫn trên biển.
Bên cạnh trang bị, cần khắc phục các vướng mắc phối hợp giữa cơ quan trong nước, xây dựng mạng cảm biến, hệ thống chỉ huy – kiểm soát tích hợp và năng lực intelligence. Ở hướng biển, Công ước Montreux (Convenția de la Montreux) cùng cách quản lý eo biển của Thổ Nhĩ Kỳ giới hạn tàu chiến, và đến nay chưa có tàu NATO vào Biển Đen.
Một hướng tăng cường khác là nền tảng tự hành; Anh đã vận hành cả một cụm hệ thống loại này trong khuôn khổ NATO. Mateiu nhấn mạnh hỗ trợ chính trị đã tới kịp thời, trong khi radar và F‑16 Romania kịp phát hiện, đánh chặn hai drone trên vùng biển lãnh thổ, ngăn chúng tấn công tàu thuyền trung lập.
Ông phân tích thách thức kỹ thuật: drone Nga mới có tốc độ khoảng 450–550 km/h hoặc cao hơn, rút ngắn mạnh thời gian phản ứng. Lực lượng phải nhanh chóng phát hiện, ra quyết định, dẫn hướng chiến đấu cơ và khai hỏa trước khi mục tiêu tiếp cận tàu. Nhờ phản ứng kịp thời, nguy cơ khủng hoảng bị chặn từ sớm; hỗ trợ của đồng minh sẽ bồi đắp những gì Romania đã làm, và NATO nhiều khả năng đánh giá cao phản ứng này.
Về Bulgaria, NATO tăng mức can dự theo đề nghị từ Sofia, nơi giới chức tránh nêu đích danh Nga. Mateiu đưa ra hai lý do: khó chứng minh thủ phạm trên biển và, theo ông, tính toán chính trị nội bộ gắn với một chính phủ thân Nga. So với Romania, Bulgaria chủ động, gay gắt hơn về ngoại giao ban đầu, còn Romania hiệu quả hơn về quân sự dù ban đầu phát ngôn thận trọng.
Thông điệp gửi tới Nga được mô tả là rõ ràng: tấn công tàu trung lập trong lãnh hải Romania đồng nghĩa tấn công trên lãnh thổ Romania; nếu lặp lại sẽ đẩy tình hình vào khủng hoảng. Sau khi các drone bị bắn hạ, đến nay không còn vụ xâm nhập tương tự vào khu vực.
Ông đề xuất cấu phần chủ lực gồm máy bay tuần thám biển P‑8 Poseidon (đóng tại Varna) với năng lực giám sát mặt biển và dưới mặt nước, cùng khả năng bổ sung từ phía Pháp với Atlantic Bréguet. Liên minh châu Âu cung cấp ảnh vệ tinh và hỗ trợ phân tích, củng cố chu trình “phát hiện – quyết định – tấn công/khống chế”, với trọng tâm là cảm biến phát hiện, phân loại, nhận dạng và bám bắt mục tiêu trên không lẫn trên biển.
Bên cạnh trang bị, cần khắc phục các vướng mắc phối hợp giữa cơ quan trong nước, xây dựng mạng cảm biến, hệ thống chỉ huy – kiểm soát tích hợp và năng lực intelligence. Ở hướng biển, Công ước Montreux (Convenția de la Montreux) cùng cách quản lý eo biển của Thổ Nhĩ Kỳ giới hạn tàu chiến, và đến nay chưa có tàu NATO vào Biển Đen.
Một hướng tăng cường khác là nền tảng tự hành; Anh đã vận hành cả một cụm hệ thống loại này trong khuôn khổ NATO. Mateiu nhấn mạnh hỗ trợ chính trị đã tới kịp thời, trong khi radar và F‑16 Romania kịp phát hiện, đánh chặn hai drone trên vùng biển lãnh thổ, ngăn chúng tấn công tàu thuyền trung lập.
Ông phân tích thách thức kỹ thuật: drone Nga mới có tốc độ khoảng 450–550 km/h hoặc cao hơn, rút ngắn mạnh thời gian phản ứng. Lực lượng phải nhanh chóng phát hiện, ra quyết định, dẫn hướng chiến đấu cơ và khai hỏa trước khi mục tiêu tiếp cận tàu. Nhờ phản ứng kịp thời, nguy cơ khủng hoảng bị chặn từ sớm; hỗ trợ của đồng minh sẽ bồi đắp những gì Romania đã làm, và NATO nhiều khả năng đánh giá cao phản ứng này.
Về Bulgaria, NATO tăng mức can dự theo đề nghị từ Sofia, nơi giới chức tránh nêu đích danh Nga. Mateiu đưa ra hai lý do: khó chứng minh thủ phạm trên biển và, theo ông, tính toán chính trị nội bộ gắn với một chính phủ thân Nga. So với Romania, Bulgaria chủ động, gay gắt hơn về ngoại giao ban đầu, còn Romania hiệu quả hơn về quân sự dù ban đầu phát ngôn thận trọng.
Thông điệp gửi tới Nga được mô tả là rõ ràng: tấn công tàu trung lập trong lãnh hải Romania đồng nghĩa tấn công trên lãnh thổ Romania; nếu lặp lại sẽ đẩy tình hình vào khủng hoảng. Sau khi các drone bị bắn hạ, đến nay không còn vụ xâm nhập tương tự vào khu vực.