Tóm tắt
Nhiều tuần bất ổn làm rung chuyển Pháp, từ Paris đến các đô thị lớn, với các cuộc biểu tình dữ dội kèm phá hoại, đốt phá và cướp bóc; làn sóng còn tràn sang Bỉ và Ý. Sự kiện khởi phát từ một chặn cổng trường trung học giữa tháng 9 đã nhanh chóng leo thang thành bạo loạn chưa từng thấy, để lại những biểu tượng gây sốc như tòa thị chính lịch sử ở Limoges bị thiêu rụi, làm gia tăng cảm giác chia rẽ và bất định có thể ảnh hưởng tới cả châu Âu.
Nhiều tượng đài bị xúc phạm: tượng Jeanne d’Arc ở Toulouse bị khoác áo vàng và cắm cờ Palestine, liên hệ tới Phong trào Áo vàng (Hnutí žlutých vest). Ở Paris, tượng Marianne bị người biểu tình bịt mặt, trong đó có nhà hoạt động của Phong trào Nổi dậy chống Tuyệt chủng (Extinction Rebellion), khoác áo vàng, hạ cờ Pháp thay bằng cờ Palestine và bôi bẩn bệ tượng; tại Marseille, tượng bán thân Marianne bị xô đổ. Song song là trường học bị đốt, hàng trăm ôtô và xe buýt cháy, cửa hàng bị phá, giáo viên bị hành hung, hàng nghìn cảnh sát bị thương và hơn 2.000 người bị bắt.
Lý giải nguyên nhân, tác giả gạt bỏ các thuyết âm mưu bên ngoài và nhấn mạnh các tác động nội tại: xung đột thế hệ vì lo sợ tương lai, gánh nặng chi tiêu cho hưu trí, giáo dục, an sinh, y tế, an ninh và quốc phòng trong bối cảnh nợ công vượt 120% GDP, lợi suất trái phiếu 10 năm quanh 5% (từng âm năm 2020 do lạm phát và chiến tranh ở Ukraine), thất nghiệp trên 8%, cùng hệ lụy của di cư bất hợp pháp và xu hướng Hồi giáo hóa.
Kỳ vọng về phản ứng quyết đoán để sớm chấm dứt bạo loạn không thành hiện thực, dẫn tới kết luận rằng nhà nước đã thất bại trong việc bảo vệ trật tự công cộng; những đề xuất cứng rắn như trục xuất người nhập cư phạm tội hay phạt tù công dân bạo loạn được nêu ra. Từ đó, bức tranh là sự khủng hoảng của chính trị, kinh tế và hệ thống di trú, trong khi Liên minh châu Âu dõi theo một quốc gia có vũ khí hạt nhân nhưng xã hội rạn vỡ.
Về động cơ, hàng loạt câu hỏi được đặt ra: liệu mục tiêu là chủ nghĩa xã hội, cộng sản, vô chính phủ, thiết lập giáo quyền Hồi giáo, hay thậm chí một “Nhà nước Palestine” ngay trên lãnh thổ Pháp? Hiện trường cho thấy hỗn loạn và hủy hoại lấn át, thiếu một mục tiêu rõ ràng.
Bài viết so sánh với bất ổn ở Mỹ năm 2020 do Mạng lưới Black Lives Matter (Black Lives Matter) khởi phát: đập phá, cướp hàng xa xỉ, thiết bị điện tử; khẩu hiệu “I Have a Dream” bị giễu thành “I Have a Screen”. Ở Pháp, động lực tức thời dường như cũng là chiếm đoạt hàng hiệu, trong lúc hô vang các khẩu hiệu chống tư bản hay chống Israel.
Màu cờ trên đường phố cho thấy sự pha trộn: ít cờ Pháp hơn so với cờ Palestine, cờ Ma Rốc, cờ đỏ búa liềm và biểu tượng của Phong trào Antifa (Antifa). Việc một bộ phận người biểu tình giương cờ của các nguyên nhân bên ngoài thay vì cờ quốc gia được diễn giải như thông điệp chia rẽ: coi đồng bào không phải là bạn cùng cộng đồng mà là đối thủ.
Nhiều tượng đài bị xúc phạm: tượng Jeanne d’Arc ở Toulouse bị khoác áo vàng và cắm cờ Palestine, liên hệ tới Phong trào Áo vàng (Hnutí žlutých vest). Ở Paris, tượng Marianne bị người biểu tình bịt mặt, trong đó có nhà hoạt động của Phong trào Nổi dậy chống Tuyệt chủng (Extinction Rebellion), khoác áo vàng, hạ cờ Pháp thay bằng cờ Palestine và bôi bẩn bệ tượng; tại Marseille, tượng bán thân Marianne bị xô đổ. Song song là trường học bị đốt, hàng trăm ôtô và xe buýt cháy, cửa hàng bị phá, giáo viên bị hành hung, hàng nghìn cảnh sát bị thương và hơn 2.000 người bị bắt.
Lý giải nguyên nhân, tác giả gạt bỏ các thuyết âm mưu bên ngoài và nhấn mạnh các tác động nội tại: xung đột thế hệ vì lo sợ tương lai, gánh nặng chi tiêu cho hưu trí, giáo dục, an sinh, y tế, an ninh và quốc phòng trong bối cảnh nợ công vượt 120% GDP, lợi suất trái phiếu 10 năm quanh 5% (từng âm năm 2020 do lạm phát và chiến tranh ở Ukraine), thất nghiệp trên 8%, cùng hệ lụy của di cư bất hợp pháp và xu hướng Hồi giáo hóa.
Kỳ vọng về phản ứng quyết đoán để sớm chấm dứt bạo loạn không thành hiện thực, dẫn tới kết luận rằng nhà nước đã thất bại trong việc bảo vệ trật tự công cộng; những đề xuất cứng rắn như trục xuất người nhập cư phạm tội hay phạt tù công dân bạo loạn được nêu ra. Từ đó, bức tranh là sự khủng hoảng của chính trị, kinh tế và hệ thống di trú, trong khi Liên minh châu Âu dõi theo một quốc gia có vũ khí hạt nhân nhưng xã hội rạn vỡ.
Về động cơ, hàng loạt câu hỏi được đặt ra: liệu mục tiêu là chủ nghĩa xã hội, cộng sản, vô chính phủ, thiết lập giáo quyền Hồi giáo, hay thậm chí một “Nhà nước Palestine” ngay trên lãnh thổ Pháp? Hiện trường cho thấy hỗn loạn và hủy hoại lấn át, thiếu một mục tiêu rõ ràng.
Bài viết so sánh với bất ổn ở Mỹ năm 2020 do Mạng lưới Black Lives Matter (Black Lives Matter) khởi phát: đập phá, cướp hàng xa xỉ, thiết bị điện tử; khẩu hiệu “I Have a Dream” bị giễu thành “I Have a Screen”. Ở Pháp, động lực tức thời dường như cũng là chiếm đoạt hàng hiệu, trong lúc hô vang các khẩu hiệu chống tư bản hay chống Israel.
Màu cờ trên đường phố cho thấy sự pha trộn: ít cờ Pháp hơn so với cờ Palestine, cờ Ma Rốc, cờ đỏ búa liềm và biểu tượng của Phong trào Antifa (Antifa). Việc một bộ phận người biểu tình giương cờ của các nguyên nhân bên ngoài thay vì cờ quốc gia được diễn giải như thông điệp chia rẽ: coi đồng bào không phải là bạn cùng cộng đồng mà là đối thủ.