Tóm tắt
Hai tàu thương mại bị tấn công bằng drone lúc khoảng 03:00 ngày 6/10 trong vùng đặc quyền kinh tế của Bulgaria ở Biển Đen, phía đông mũi Sfântul Atanas gần thành phố Biala. ALFA WATAN hư hại nặng và chìm; ABLE bốc cháy. 18 thuyền viên được sơ tán, hai người bị thương do bỏng và chấn thương đầu. Sự cố xảy ra chỉ một ngày sau khi một tàu treo cờ Thổ Nhĩ Kỳ bị tấn công gần bờ Romania, làm dấy lên lo ngại chiến sự Nga–Ukraine lan sát tuyến hàng hải gần lãnh thổ NATO.
Một tàu Bulgaria mang tên Dioskouria hỗ trợ cứu nạn; tại khu vực ALFA WATAN chỉ thấy xuồng lật và áo phao, chưa tìm được thủy thủ mất tích. Hai trực thăng từ căn cứ Krumovo và máy bay Su-25 tham gia tìm kiếm. Chính quyền Bulgaria kêu gọi phản ứng phối hợp với Liên minh châu Âu và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), cân nhắc triệu tập Hội đồng Tư vấn An ninh Quốc gia (Consiliul Consultativ pentru Securitate Națională) và kích hoạt cơ chế đồng minh, gồm tham vấn theo Điều 4 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Thủ tướng Rumen Radev gọi đây là vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và hàng hải, làm gia tăng rủi ro đi lại ở Biển Đen.
Các vụ tấn công diễn ra trên tuyến tàu hàng thường xuyên qua lại, bao gồm vận chuyển hàng hóa đến và đi từ các cảng Ukraine. Vùng đặc quyền kinh tế khác với lãnh hải, tàu nước ngoài có quyền qua lại nhưng quốc gia ven biển có quyền kinh tế và giám sát. Những đòn đánh vào tàu dân sự làm tăng chi phí và rủi ro; đại diện hiệp hội thuyền trưởng Dimitar Dimitrov cho biết phí bảo hiểm ở Biển Đen đã tăng. Với Ukraine, nơi phụ thuộc lớn vào xuất khẩu đường biển, rủi ro gia tăng khiến hoạt động đắt đỏ và khó khăn hơn.
Chuyên gia quân sự – chính trị Dmitri Snegiriov nhận định còn quá sớm để coi đây là tấn công trực tiếp vào NATO. Ông cho rằng mục tiêu rộng hơn là hạn chế Ukraine sử dụng tuyến biển cho xuất khẩu, làm suy yếu nguồn thu của Kiev và đẩy chi phí vận tải tăng qua việc đội phí bảo hiểm. Theo ông, Nga từng bác đề xuất chấm dứt tấn công tàu dân sự ở Biển Đen, và chiến dịch mang tính “đa hướng”.
Câu hỏi đặt ra là vì sao các nước NATO không bắn hạ drone Nga gần bờ biển mình. Phản ứng giữa các nước khác nhau: Ba Lan thận trọng để tránh leo thang trực tiếp; Romania cứng rắn hơn, tính đến khả năng dùng hỏa lực. Trên Biển Đen, việc phát hiện drone thường muộn và khoảng thời gian đánh chặn rất ngắn do cự ly đến tàu thương mại nhỏ, gây khó cho quyết định tức thời.
Một giải pháp là hộ tống quân sự cho tàu dân sự, với tàu chiến hoặc máy bay hỗ trợ phát hiện và đánh chặn drone. Nga đã áp dụng biện pháp tương tự bảo vệ các tàu thuộc “đội tàu bóng ma”. Tuy vậy, với NATO, hộ tống đòi hỏi nguồn lực và chi phí lớn, đồng thời tăng nguy cơ va chạm trực tiếp nếu phải tiêu diệt drone Nga. Theo Snegiriov, Moscow cũng đang dò xét năng lực giám sát – phòng không và mức độ phản ứng chính trị của NATO.
Một ngày trước, tàu ROYAD MAMMADOV treo cờ Thổ Nhĩ Kỳ bị tấn công gần bờ Romania khi chở ngô, khiến thuyền trưởng và một thuyền viên thiệt mạng, 11 người được sơ tán. Tổng thống Ukraine Volodimir Zelenski cho biết con tàu bị hai drone Nga đánh trúng. Chuỗi vụ việc đặt ra bài toán an ninh Biển Đen: mức độ ảnh hưởng đến hàng hải thương mại và giới hạn can dự của các nước NATO trong bảo vệ tàu dân sự. Dù chưa xảy ra đối đầu trực tiếp Nga–NATO, mỗi vụ tấn công áp sát lãnh thổ liên minh lại gia tăng áp lực xác định lằn ranh phản ứng chung.
Một tàu Bulgaria mang tên Dioskouria hỗ trợ cứu nạn; tại khu vực ALFA WATAN chỉ thấy xuồng lật và áo phao, chưa tìm được thủy thủ mất tích. Hai trực thăng từ căn cứ Krumovo và máy bay Su-25 tham gia tìm kiếm. Chính quyền Bulgaria kêu gọi phản ứng phối hợp với Liên minh châu Âu và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), cân nhắc triệu tập Hội đồng Tư vấn An ninh Quốc gia (Consiliul Consultativ pentru Securitate Națională) và kích hoạt cơ chế đồng minh, gồm tham vấn theo Điều 4 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Thủ tướng Rumen Radev gọi đây là vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và hàng hải, làm gia tăng rủi ro đi lại ở Biển Đen.
Các vụ tấn công diễn ra trên tuyến tàu hàng thường xuyên qua lại, bao gồm vận chuyển hàng hóa đến và đi từ các cảng Ukraine. Vùng đặc quyền kinh tế khác với lãnh hải, tàu nước ngoài có quyền qua lại nhưng quốc gia ven biển có quyền kinh tế và giám sát. Những đòn đánh vào tàu dân sự làm tăng chi phí và rủi ro; đại diện hiệp hội thuyền trưởng Dimitar Dimitrov cho biết phí bảo hiểm ở Biển Đen đã tăng. Với Ukraine, nơi phụ thuộc lớn vào xuất khẩu đường biển, rủi ro gia tăng khiến hoạt động đắt đỏ và khó khăn hơn.
Chuyên gia quân sự – chính trị Dmitri Snegiriov nhận định còn quá sớm để coi đây là tấn công trực tiếp vào NATO. Ông cho rằng mục tiêu rộng hơn là hạn chế Ukraine sử dụng tuyến biển cho xuất khẩu, làm suy yếu nguồn thu của Kiev và đẩy chi phí vận tải tăng qua việc đội phí bảo hiểm. Theo ông, Nga từng bác đề xuất chấm dứt tấn công tàu dân sự ở Biển Đen, và chiến dịch mang tính “đa hướng”.
Câu hỏi đặt ra là vì sao các nước NATO không bắn hạ drone Nga gần bờ biển mình. Phản ứng giữa các nước khác nhau: Ba Lan thận trọng để tránh leo thang trực tiếp; Romania cứng rắn hơn, tính đến khả năng dùng hỏa lực. Trên Biển Đen, việc phát hiện drone thường muộn và khoảng thời gian đánh chặn rất ngắn do cự ly đến tàu thương mại nhỏ, gây khó cho quyết định tức thời.
Một giải pháp là hộ tống quân sự cho tàu dân sự, với tàu chiến hoặc máy bay hỗ trợ phát hiện và đánh chặn drone. Nga đã áp dụng biện pháp tương tự bảo vệ các tàu thuộc “đội tàu bóng ma”. Tuy vậy, với NATO, hộ tống đòi hỏi nguồn lực và chi phí lớn, đồng thời tăng nguy cơ va chạm trực tiếp nếu phải tiêu diệt drone Nga. Theo Snegiriov, Moscow cũng đang dò xét năng lực giám sát – phòng không và mức độ phản ứng chính trị của NATO.
Một ngày trước, tàu ROYAD MAMMADOV treo cờ Thổ Nhĩ Kỳ bị tấn công gần bờ Romania khi chở ngô, khiến thuyền trưởng và một thuyền viên thiệt mạng, 11 người được sơ tán. Tổng thống Ukraine Volodimir Zelenski cho biết con tàu bị hai drone Nga đánh trúng. Chuỗi vụ việc đặt ra bài toán an ninh Biển Đen: mức độ ảnh hưởng đến hàng hải thương mại và giới hạn can dự của các nước NATO trong bảo vệ tàu dân sự. Dù chưa xảy ra đối đầu trực tiếp Nga–NATO, mỗi vụ tấn công áp sát lãnh thổ liên minh lại gia tăng áp lực xác định lằn ranh phản ứng chung.