Tín hiệu rạn nứt giữa Washington và Bruxelles hiện rõ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (Nato) Mark Rutte hủy màn xuất hiện trước báo chí. Trong cuộc gặp ở Phòng Bầu dục (Oval Office) tại Nhà Trắng (White House), Trump nhắc lại đe dọa rút khỏi Nato vì cho rằng các nước châu Âu không ủng hộ chiến tranh với Iran. Rutte vẫn cố giữ không khí tích cực.

Trump tránh họp báo, còn Rutte nhận phỏng vấn độc quyền với CNN, cố cân bằng giữa việc bảo vệ lợi ích của Nato và nhu cầu duy trì quan hệ êm thắm với Nhà Trắng. Ông chọn giọng điệu xoa dịu, tránh đối đầu trực diện với các tuyên bố của Trump.

Rutte nói Trump “rõ ràng thất vọng” với một số nước và ông “hoàn toàn hiểu”. Đồng thời ông nhấn mạnh phần lớn các thành viên châu Âu đã cho Mỹ sử dụng căn cứ, cấp quyền bay qua và thực hiện nghĩa vụ. Ông cũng nêu châu Âu cùng mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân hay phát triển tên lửa đạn đạo tầm xa, và nhắc đến liên minh do Thủ tướng Anh Keir Starmer thúc đẩy nhằm mở lại eo biển Hormuz.

Rutte tránh bình luận trực tiếp về đe dọa của Trump với Nato và bác nhận định “đa số người châu Âu coi chiến tranh Iran là bất hợp pháp”. Khi được hỏi về lời đe dọa “xóa sổ cả một nền văn minh”, ông không trả lời, chỉ mô tả cuộc trao đổi là “giữa những người bạn” và bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với “năng lực lãnh đạo” của Trump.

Trước cuộc gặp, người phát ngôn chính phủ Mỹ Karoline Leavitt báo hiệu lập trường cứng rắn: “Nato đã bị thử thách và đã thất bại”, “thật đáng buồn khi Nato bỏ rơi chúng ta sáu tuần qua, nhất là khi chúng ta chi trả toàn bộ cho quốc phòng của họ”. Các phát biểu này cho thấy mức độ bất mãn của Nhà Trắng với đồng minh.

Giới chuyên gia cảnh báo lần đe dọa rút khỏi Nato này nghiêm trọng hơn trước. Ivo Daalder, cựu Đại sứ Mỹ tại Nato, nhận định Trump từ lâu xem liên minh là gánh nặng một chiều và chưa bao giờ ưa thích, nhưng hiện các tuyên bố đã “khác chất” so với nhiệm kỳ đầu.

Khác trước đây, Trump không đơn độc: Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng đặt câu hỏi về tư cách thành viên. Mỉa mai ở chỗ, khi còn là thượng nghị sĩ, Rubio từng khẳng định tổng thống không thể rời liên minh nếu không có Quốc hội, và ông đã thúc đẩy sửa luật khiến việc rút khỏi Nato gần như bất khả thi: cần đa số hai phần ba của Thượng viện Mỹ (Senate) đồng ý.