Một phân tích của Thời báo Tài chính (Financial Times) cảnh báo kịch bản kiểu eo biển Hormuz nếu tái hiện quanh Đài Loan có thể gây hậu quả còn nặng nề hơn cho kinh tế toàn cầu, khi tàu thuyền Trung Quốc đủ sức tạo thế phong tỏa thực tế xung quanh hòn đảo.

Kinh nghiệm từ Iran cho thấy không cần đánh chìm tàu dầu để làm tê liệt tuyến huyết mạch: vài đòn tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái đã khiến các hãng bảo hiểm từ chối bảo hiểm cho tàu qua eo biển Hormuz, biến một trong những tuyến năng lượng quan trọng nhất thành gần như bất khả thi chỉ sau vài ngày. Kịch bản tương tự quanh Đài Loan có thể bắt đầu bằng tuyên bố đơn phương kiểm soát lối ra vào, kèm phô trương lực lượng như phóng tên lửa hay lập “khu vực hạn chế”, đủ để thương nhân và hãng bảo hiểm tránh xa dù chưa có xung đột công khai. Khi đó, Hoa Kỳ và các đồng minh đứng trước lựa chọn chấp nhận kiểm soát de facto của Trung Quốc với thương mại Đài Loan hoặc leo thang đối đầu kinh tế, thậm chí quân sự.

Tác động kinh tế có thể vượt những gì đang diễn ra ở Vịnh Ba Tư. Dòng chảy năng lượng tới Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc có nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng không chỉ vì giá cả mà còn vì rào cản giao nhận vật lý, kéo theo đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.

TSMC sản xuất hơn 90% chip bán dẫn tiên tiến nhất, nên mọi gián đoạn có thể lan rộng tới ngành công nghệ và ô tô. Thiếu dự trữ chiến lược về chip làm tăng mức dễ tổn thương; Đài Loan có thể phải phân bổ điện hoặc cố ý giảm sản lượng để gây sức ép với đối tác. Hiện kim ngạch xuất khẩu chip giúp bù đắp chi phí năng lượng, nhưng trong khủng hoảng chính các lô hàng này sẽ bị đe dọa, còn việc duy trì các cơ sở tiêu thụ điện lớn trở nên khó khăn. Cú sốc nguồn cung chip có thể châm ngòi biến động trên thị trường tài chính, nhất là với cổ phiếu công nghệ Mỹ, với nguy cơ khủng hoảng lan nhanh.

Khủng hoảng loại này có thể kéo dài. Trung Quốc theo đuổi chiến lược “kinh tế pháo đài”, tích lũy đáng kể dầu, ngũ cốc và các tài nguyên chiến lược, qua đó đặt cược rằng một nền kinh tế tập trung với dự trữ lớn có thể chịu đựng áp lực tốt hơn một liên minh các nền dân chủ.

Để ứng phó, Hoa Kỳ và các đồng minh cần tăng cường cơ chế phòng vệ kinh tế: xây dựng dự trữ chung, chuẩn bị hạ tầng logistics thời khẩn cấp và thiết lập các cấu trúc điều phối thường trực. Những biện pháp này phải được diễn tập trước khi khủng hoảng nổ ra; kinh nghiệm eo biển Hormuz cho thấy phản ứng ứng biến có giới hạn, trong khi trường hợp Đài Loan sẽ khốc liệt hơn nhiều.

Trong khi đó, liên quan xung đột tại Iran, Trung Quốc kêu gọi ngừng bắn ngay ở Trung Đông sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa tấn công tiếp Iran. Người phát ngôn Mao Ning của Bộ Ngoại giao Trung Quốc (Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China) nhấn mạnh biện pháp quân sự không thể giải quyết tận gốc vấn đề và kêu gọi chấm dứt ngay các hoạt động quân sự.