Donald Trump lần đầu lên tiếng trên Truth Social sau khi đàm phán thương mại Mỹ–Canada sụp đổ, nói Canada muốn hưởng lợi như một bang của Hoa Kỳ mà không phải trở thành bang. Ông khẳng định nông dân Mỹ bị áp “khoản thuế khổng lồ” suốt nhiều năm và thông báo mức thuế mới 50% với nhiều hàng hóa Canada.

Mark Carney gọi gói thuế mới là một tính toán sai, nhằm làm tổn hại và chia rẽ, đồng thời tuyên bố Canada sẽ đáp trả “đô-la đối đô-la” từ ngày 8/9, nhắm vào thép, sữa, đồ gia dụng và điện tử. Ông nói hai nước hiện “đang trong chiến tranh thương mại”, nhấn mạnh phía Mỹ “đòi hỏi quá nhiều và đưa ra quá ít”.

Việc đàm phán đổ bể đảo lộn mối liên kết thương mại sâu rộng giữa hai nền kinh tế, trong bối cảnh Trump nhiều lần ám chỉ Canada như “bang thứ 51”. Carney khẳng định “không thể chấp nhận đề nghị của họ và cũng không thể trao những gì họ muốn”. Hai bên trước đó lạc quan, nhưng đến phút chót lại cáo buộc nhau thay đổi điều kiện.

Mức thuế 50% mới sẽ áp lên một loạt hàng Canada, bổ sung vào các thuế đã có với thép, nhôm, ô tô và gỗ xẻ. Phạm vi được nói là hạn chế, bao trùm khoảng 20 tỷ USD (15 tỷ GBP; 28 tỷ CAD), tương đương khoảng 5% nhập khẩu từ Canada, gồm rượu vang, sữa, xi măng, quần áo và dụng cụ khúc côn cầu. Canada tuyên bố đáp trả một cách miễn cưỡng để bảo vệ lợi ích, chi tiết sẽ công bố sau.

Tại Canada, lãnh đạo các đảng liên bang kể cả phe Bảo thủ đối lập và nhiều tỉnh bang ủng hộ Carney. Thủ hiến Ontario Doug Ford nói Trump “không thể tin cậy”, Thủ hiến British Columbia David Eby cảnh báo các ràng buộc thỏa thuận sẽ khiến Canada thành “bang thứ 51 về kinh tế”. Lãnh đạo Bảo thủ Pierre Poilievre gọi các mức thuế mới là “vô căn cứ”, trong khi Thủ hiến Quebec Christine Fréchette lo ngại mất việc và hứa hỗ trợ ngành bị ảnh hưởng; Thủ hiến Alberta Danielle Smith kêu gọi nối lại đàm phán.

Hai phía tiếp tục đổ lỗi nhau vì các thay đổi phút chót. Đại diện thương mại phía Mỹ Jamieson Greer nói trên Kênh Fox News (Fox News) rằng chưa có kế hoạch tái khởi động đàm phán và Mỹ từng sẵn sàng cắt giảm một số thuế trong thỏa thuận bất thành.

Carney cho biết phía Mỹ đưa ra các điều khoản “không thể chấp nhận” và quá ràng buộc, bao gồm hạn chế khả năng Canada ký các hiệp định thương mại mới với nước khác, đồng thời bác bỏ cáo buộc Canada đưa yêu cầu muộn. Diễn biến xảy ra giữa lúc hai nước đang rà soát bắt buộc Hiệp định Hoa Kỳ–Mexico–Canada (USMCA), văn kiện Trump ký trong nhiệm kỳ đầu để thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA), nền tảng cho 1,6 nghìn tỷ USD (1,2 nghìn tỷ GBP) thương mại ba bên mỗi năm. Mùa hè vừa qua, Canada và Mexico đề nghị gia hạn thêm 16 năm, nhưng Mỹ từ chối giữ nguyên hiện trạng; Carney thừa nhận cú sập đàm phán “không phải tín hiệu tốt” cho USMCA.