Tóm tắt
Tình hình tại Eo biển Hormuz bế tắc và hồ sơ hạt nhân Iran không tiến triển. Nửa năm sau khi xung đột nổ ra, Trump chưa có kết quả rõ rệt nên tuyên bố phát động một “chiến tranh kinh tế” chưa từng có với Iran trên nền tảng Truth Social, kêu gọi đồng minh cùng tham gia trong bối cảnh ông chịu áp lực trước bầu cử giữa kỳ. Ông dùng các cụm từ như “biện pháp quy mô lịch sử”, “chiến dịch kinh tế tàn khốc” và ví đây là “D-Day kinh tế” đối với Iran.
Trump khẳng định Iran đã suy kiệt, mô tả hải quân bị tiêu diệt, không quân bị phá hủy, nhà máy quốc phòng đổ nát, tiền tệ vô giá trị và đất nước “treo sợi tóc”. Dù vậy, Mỹ vẫn chưa thể tước lợi thế địa chiến lược của Iran tại Eo biển Hormuz.
Hệ thống trừng phạt đã dày đặc: Ngân hàng Trung ương Iran (Iranische Zentralbank) và các ngân hàng lớn bị cắt khỏi USD và Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng Toàn cầu (SWIFT), tài sản bị đóng băng, cùng lệnh cấm vận dầu khí. Trump muốn đẩy cô lập xa hơn bằng cách đe dọa hậu quả kinh tế với bất kỳ quốc gia, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp, sân bay hay cơ quan nhà nước nào “ném phao cứu sinh” cho Iran; ông yêu cầu chặn dầu lậu, đường hoán đổi, chuyển tiền mặt, tiệm đổi, đăng bạ tàu và công ty bình phong, ám chỉ các đối tác như Nga, Ấn Độ, Trung Quốc. Các biện pháp cụ thể chưa nêu rõ, thuế quan được xem là một khả năng.
Truyền thông Iran phản bác gay gắt: Fars cho rằng các tuyên bố của Trump là “tâm lý chiến và tuyên truyền”, còn Tasnim nói Mỹ nhiều năm tìm cách chặn mọi quan hệ tài chính với Iran nhưng Tehran đã học cách lách và ngày càng thành thạo.
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất vừa tuyên bố ngừng toàn bộ giao dịch tài chính và kinh tế với Tehran sau hai vụ tấn công tên lửa bị nghi do Iran thực hiện. Là đối tác thương mại quan trọng của Iran, động thái này, theo Tờ Wall Street Journal (The Wall Street Journal), nếu được thực thi triệt để sẽ bóp nghẹt khả năng tiếp cận ngoại tệ và mạng lưới thương mại toàn cầu của Tehran, trong khi kinh tế Iran đã suy yếu vì lạm phát phi mã, trừng phạt và hạn chế do chiến sự.
Tuy nhiên, mục tiêu làm khô kiệt hoàn toàn dòng hàng hóa và tiền tệ khó đạt được. Nhiều hoạt động đã được che giấu từ lâu: doanh thu dầu, giao dịch ngoại hối và thanh toán cho các thực thể Iran đi qua công ty vỏ bọc và tiệm đổi ở Dubai, thường không để lộ bất kỳ tên Iran nào trong giao dịch.
Hướng đàm phán càng u ám: hạn chót cho vòng thương lượng giữa Mỹ và Iran về các vấn đề cốt lõi, gồm chương trình hạt nhân, đã trôi qua mà không có tiến triển, lệnh ngừng bắn và các điều khoản khác liên tục bị vi phạm. Trump tuyên bố hiện không có và cũng không lên kế hoạch đàm phán nào; trước đó ông nói trên Kênh Fox News (Fox News) rằng phía Mỹ có liên hệ trực tiếp với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (Revolutionsgarden), song các phát biểu tương tự trước đây thường bị Iran bác bỏ.
Trump khẳng định Iran đã suy kiệt, mô tả hải quân bị tiêu diệt, không quân bị phá hủy, nhà máy quốc phòng đổ nát, tiền tệ vô giá trị và đất nước “treo sợi tóc”. Dù vậy, Mỹ vẫn chưa thể tước lợi thế địa chiến lược của Iran tại Eo biển Hormuz.
Hệ thống trừng phạt đã dày đặc: Ngân hàng Trung ương Iran (Iranische Zentralbank) và các ngân hàng lớn bị cắt khỏi USD và Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng Toàn cầu (SWIFT), tài sản bị đóng băng, cùng lệnh cấm vận dầu khí. Trump muốn đẩy cô lập xa hơn bằng cách đe dọa hậu quả kinh tế với bất kỳ quốc gia, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp, sân bay hay cơ quan nhà nước nào “ném phao cứu sinh” cho Iran; ông yêu cầu chặn dầu lậu, đường hoán đổi, chuyển tiền mặt, tiệm đổi, đăng bạ tàu và công ty bình phong, ám chỉ các đối tác như Nga, Ấn Độ, Trung Quốc. Các biện pháp cụ thể chưa nêu rõ, thuế quan được xem là một khả năng.
Truyền thông Iran phản bác gay gắt: Fars cho rằng các tuyên bố của Trump là “tâm lý chiến và tuyên truyền”, còn Tasnim nói Mỹ nhiều năm tìm cách chặn mọi quan hệ tài chính với Iran nhưng Tehran đã học cách lách và ngày càng thành thạo.
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất vừa tuyên bố ngừng toàn bộ giao dịch tài chính và kinh tế với Tehran sau hai vụ tấn công tên lửa bị nghi do Iran thực hiện. Là đối tác thương mại quan trọng của Iran, động thái này, theo Tờ Wall Street Journal (The Wall Street Journal), nếu được thực thi triệt để sẽ bóp nghẹt khả năng tiếp cận ngoại tệ và mạng lưới thương mại toàn cầu của Tehran, trong khi kinh tế Iran đã suy yếu vì lạm phát phi mã, trừng phạt và hạn chế do chiến sự.
Tuy nhiên, mục tiêu làm khô kiệt hoàn toàn dòng hàng hóa và tiền tệ khó đạt được. Nhiều hoạt động đã được che giấu từ lâu: doanh thu dầu, giao dịch ngoại hối và thanh toán cho các thực thể Iran đi qua công ty vỏ bọc và tiệm đổi ở Dubai, thường không để lộ bất kỳ tên Iran nào trong giao dịch.
Hướng đàm phán càng u ám: hạn chót cho vòng thương lượng giữa Mỹ và Iran về các vấn đề cốt lõi, gồm chương trình hạt nhân, đã trôi qua mà không có tiến triển, lệnh ngừng bắn và các điều khoản khác liên tục bị vi phạm. Trump tuyên bố hiện không có và cũng không lên kế hoạch đàm phán nào; trước đó ông nói trên Kênh Fox News (Fox News) rằng phía Mỹ có liên hệ trực tiếp với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (Revolutionsgarden), song các phát biểu tương tự trước đây thường bị Iran bác bỏ.
