Các nhà khoa học xác định bộ hài cốt nam giới 12.000 năm tuổi ở Việt Nam mang vết thương do mũi tên đầu thạch anh và tử vong vì nhiễm trùng hậu chấn thương. Kết quả được công bố trên Kỷ yếu của Hiệp hội Hoàng gia B: Khoa học Sinh học (Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences) và gợi ý bằng chứng rất sớm về bạo lực giữa người với người ở lục địa Đông Nam Á.

Bộ hài cốt gần như nguyên vẹn, ký hiệu TBH1, khai quật năm 2018 tại hang Thung Binh 1 ở miền bắc Việt Nam, có niên đại cuối Kỷ Pleistocen. Dù hộp sọ bị sập và mắt cá chân có chấn thương nhẹ, cá thể này nhìn chung khỏe mạnh và qua đời khoảng 35 tuổi.

Khám nghiệm cho thấy TBH1 có 25 xương sườn, nhiều hơn mức bình thường; xương sườn phụ như vậy chỉ gặp ở khoảng 0,2%–1% dân số. Một xương sườn gần cổ bị gãy và có dấu hiệu nhiễm trùng, gồm lỗ thoát mủ (cloaca) hình thành trong xương.

Gần chỗ gãy, nhóm nghiên cứu tìm thấy mảnh thạch anh hình tam giác nhỏ, được cho là phần của đầu đạn như mũi tên, không giết chết nạn nhân ngay lập tức. Bằng chứng cho thấy ông sống thêm vài tháng, thể hiện qua khớp giả (pseudoarthrosis) giữa hai đoạn xương, chỉ xuất hiện khi gãy xương liền sai.

Theo Christopher M. Stimpson, chấn thương kèm nhiễm trùng nhiều khả năng là nguyên nhân tử vong và hiện là chỉ dấu sớm nhất về xung đột liên nhân ở lục địa Đông Nam Á. Dù vậy, hài cốt người từ Kỷ Pleistocen trong khu vực rất hiếm, nên một phát hiện đơn lẻ chưa đủ phản ánh mức độ phổ biến của bạo lực.

Những phát hiện mới từ các hài cốt đã biết hoặc sẽ khai quật có thể làm sáng tỏ nguồn gốc xung đột trong các xã hội Đông Nam Á cổ. Nghiên cứu đầy đủ về TBH1 được đăng trên Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, DOI: 10.1098/rspb.2025.1819.