Tóm tắt
Brazil quyết định tổng thống nhiệm kỳ tới trong vòng hai ngày 25/10, thời gian bỏ phiếu được kéo dài do trục trặc giao thông xe buýt. Căng thẳng leo thang khi cả hai phe tìm cách hủy tư cách ứng cử của đối thủ vì cáo buộc bị đối xử không công bằng trên mạng xã hội.
Lựa chọn xoay quanh việc Luiz Inácio Lula da Silva có tiếp tục hay Flávio Bolsonaro, con trai cựu tổng thống Jair Bolsonaro đang thụ án, sẽ thay thế. Hai tầm nhìn cho tương lai đất nước đối lập rõ rệt, còn thăm dò cho thấy cuộc đua sít sao với Bolsonaro nhỉnh hơn đôi chút.
Lula, thuộc Đảng Lao động (PT – Arbeiterpartei), theo đường lối trung tả, ưu tiên Bolsa Família, ngăn chặn phá rừng trái phép, củng cố BRICS; ông bị chỉ trích vì ủng hộ khoan dầu ngoài khơi gần cửa sông Amazon và nợ công cao. Ông ủng hộ Tòa án Tối cao (Oberster Gerichtshof, STF) và việc xử lý pháp lý các nỗ lực đảo chính năm 2023. Flávio Bolsonaro của Đảng Tự do (PL – Liberale Partei) theo hướng hữu–hữu cực, tân tự do kinh tế, gần gũi Donald Trump và Javier Milei, hứa giảm thuế, nới lỏng quy định cho nông nghiệp; ông tuyên bố sẽ ân xá cha mình và đối mặt nghi vấn tài chính; đường lối tư pháp đối đầu với Oberster Gerichtshof, đòi bãi nhiệm các thẩm phán cấp cao.
Kết quả vòng hai sẽ định hình hướng đi chính trị của Brazil và lan tỏa ra khu vực. Vòng một đã ghi nhận dịch chuyển sang hữu trong Quốc hội, Thượng viện và bầu thống đốc, khiến Lula đối diện bối cảnh phân cực. Ở Mỹ Latinh, nhiều nước nghiêng phải; thắng lợi của Lula sẽ giữ Brazil cùng Mexico là các nước lớn do cánh tả dẫn dắt, còn chiến thắng của Flávio sẽ củng cố xu hướng hữu. Chuyên gia Oliver Stuenkel từ Quỹ Getulio Vargas (Getulio-Vargas-Stiftung) nhận định tác động đối ngoại chủ yếu mang tính tu từ, khi Lula duy trì quan hệ thực dụng với láng giềng; quan hệ với Argentina dưới thời Javier Milei vẫn vận hành, ông nói với Hãng tin AFP (AFP).
Với Mỹ và Trung Quốc, dưới thời Lula quan hệ Washington–Brasília nguội đi; Tổng thống Mỹ Donald Trump là đồng minh gần gũi của gia đình Bolsonaro, chính quyền ông từng áp thuế và trừng phạt quan chức Brazil. Regiane Bressan từ Đại học Liên bang São Paulo (Bundesuniversität von São Paulo) dự báo nếu Lula thắng, Washington có thể tiếp tục dùng thuế để kiềm chế quan hệ chặt chẽ giữa Brazil và Trung Quốc; Mỹ là đối tác thương mại lớn thứ hai sau Trung Quốc. Nếu Flávio đắc cử, đường lối đối ngoại sẽ gần Washington hơn, nhưng khu vực nông nghiệp có ảnh hưởng sẽ phản đối xa rời thị trường Trung Quốc.
Di sản ngày 8/1 tiếp tục thách thức dân chủ. Sau thất bại tháng 10/2022, hàng nghìn người ủng hộ Jair Bolsonaro đã tấn công khu hành chính ở Brasília ngày 8/1/2023; STF tháng 9 tuyên án ông 27 năm 3 tháng vì âm mưu đảo chính. Flávio nhiều lần nghi ngờ hệ thống bỏ phiếu điện tử nhưng cam kết tôn trọng kết quả, đồng thời hứa ân xá cho cha và người ủng hộ nếu thắng. Tổng thống kế tiếp có thể đề cử tối đa bốn trong mười một thẩm phán của Oberster Gerichtshof. Flávio liên tục đòi bãi nhiệm thẩm phán Alexandre de Moraes, người phụ trách các vụ án đảo chính; bản thân Moraes bị đặt nghi vấn liên hệ với một chủ ngân hàng, theo AFP, còn Flávio bị cho là nhận tiền từ cùng người này để làm phim tài liệu về cha mình.
Vấn đề Amazon có ý nghĩa toàn cầu về khí hậu. Theo Viện Nghiên cứu Không gian Quốc gia Brazil (INPE), nạn phá rừng ở Amazon dưới thời Lula giảm xuống mức thấp nhất gần mười năm và mục tiêu là xóa bỏ chặt phá trái phép vào năm 2030; song ông bị môi trường chỉ trích vì ủng hộ khoan dầu ngoài khơi gần cửa sông Amazon. Dưới thời Jair Bolsonaro, phá rừng năm 2022 đạt khoảng 12.500 km². Flávio hứa chấm dứt phá rừng vào năm 2029, nhưng mối liên hệ với ngành nông nghiệp khiến giới bảo vệ môi trường hoài nghi khả năng thực thi.
Lựa chọn xoay quanh việc Luiz Inácio Lula da Silva có tiếp tục hay Flávio Bolsonaro, con trai cựu tổng thống Jair Bolsonaro đang thụ án, sẽ thay thế. Hai tầm nhìn cho tương lai đất nước đối lập rõ rệt, còn thăm dò cho thấy cuộc đua sít sao với Bolsonaro nhỉnh hơn đôi chút.
Lula, thuộc Đảng Lao động (PT – Arbeiterpartei), theo đường lối trung tả, ưu tiên Bolsa Família, ngăn chặn phá rừng trái phép, củng cố BRICS; ông bị chỉ trích vì ủng hộ khoan dầu ngoài khơi gần cửa sông Amazon và nợ công cao. Ông ủng hộ Tòa án Tối cao (Oberster Gerichtshof, STF) và việc xử lý pháp lý các nỗ lực đảo chính năm 2023. Flávio Bolsonaro của Đảng Tự do (PL – Liberale Partei) theo hướng hữu–hữu cực, tân tự do kinh tế, gần gũi Donald Trump và Javier Milei, hứa giảm thuế, nới lỏng quy định cho nông nghiệp; ông tuyên bố sẽ ân xá cha mình và đối mặt nghi vấn tài chính; đường lối tư pháp đối đầu với Oberster Gerichtshof, đòi bãi nhiệm các thẩm phán cấp cao.
Kết quả vòng hai sẽ định hình hướng đi chính trị của Brazil và lan tỏa ra khu vực. Vòng một đã ghi nhận dịch chuyển sang hữu trong Quốc hội, Thượng viện và bầu thống đốc, khiến Lula đối diện bối cảnh phân cực. Ở Mỹ Latinh, nhiều nước nghiêng phải; thắng lợi của Lula sẽ giữ Brazil cùng Mexico là các nước lớn do cánh tả dẫn dắt, còn chiến thắng của Flávio sẽ củng cố xu hướng hữu. Chuyên gia Oliver Stuenkel từ Quỹ Getulio Vargas (Getulio-Vargas-Stiftung) nhận định tác động đối ngoại chủ yếu mang tính tu từ, khi Lula duy trì quan hệ thực dụng với láng giềng; quan hệ với Argentina dưới thời Javier Milei vẫn vận hành, ông nói với Hãng tin AFP (AFP).
Với Mỹ và Trung Quốc, dưới thời Lula quan hệ Washington–Brasília nguội đi; Tổng thống Mỹ Donald Trump là đồng minh gần gũi của gia đình Bolsonaro, chính quyền ông từng áp thuế và trừng phạt quan chức Brazil. Regiane Bressan từ Đại học Liên bang São Paulo (Bundesuniversität von São Paulo) dự báo nếu Lula thắng, Washington có thể tiếp tục dùng thuế để kiềm chế quan hệ chặt chẽ giữa Brazil và Trung Quốc; Mỹ là đối tác thương mại lớn thứ hai sau Trung Quốc. Nếu Flávio đắc cử, đường lối đối ngoại sẽ gần Washington hơn, nhưng khu vực nông nghiệp có ảnh hưởng sẽ phản đối xa rời thị trường Trung Quốc.
Di sản ngày 8/1 tiếp tục thách thức dân chủ. Sau thất bại tháng 10/2022, hàng nghìn người ủng hộ Jair Bolsonaro đã tấn công khu hành chính ở Brasília ngày 8/1/2023; STF tháng 9 tuyên án ông 27 năm 3 tháng vì âm mưu đảo chính. Flávio nhiều lần nghi ngờ hệ thống bỏ phiếu điện tử nhưng cam kết tôn trọng kết quả, đồng thời hứa ân xá cho cha và người ủng hộ nếu thắng. Tổng thống kế tiếp có thể đề cử tối đa bốn trong mười một thẩm phán của Oberster Gerichtshof. Flávio liên tục đòi bãi nhiệm thẩm phán Alexandre de Moraes, người phụ trách các vụ án đảo chính; bản thân Moraes bị đặt nghi vấn liên hệ với một chủ ngân hàng, theo AFP, còn Flávio bị cho là nhận tiền từ cùng người này để làm phim tài liệu về cha mình.
Vấn đề Amazon có ý nghĩa toàn cầu về khí hậu. Theo Viện Nghiên cứu Không gian Quốc gia Brazil (INPE), nạn phá rừng ở Amazon dưới thời Lula giảm xuống mức thấp nhất gần mười năm và mục tiêu là xóa bỏ chặt phá trái phép vào năm 2030; song ông bị môi trường chỉ trích vì ủng hộ khoan dầu ngoài khơi gần cửa sông Amazon. Dưới thời Jair Bolsonaro, phá rừng năm 2022 đạt khoảng 12.500 km². Flávio hứa chấm dứt phá rừng vào năm 2029, nhưng mối liên hệ với ngành nông nghiệp khiến giới bảo vệ môi trường hoài nghi khả năng thực thi.