Giữa hồi ức 1968 với hàng chục nghìn thanh niên Mỹ nhập ngũ và hy sinh ở Việt Nam, Trump từng năm lần né lệnh gọi, rồi chế giễu John McCain. Tháng 3/2026, chính ông dẫn Mỹ vào cuộc chiến gợi nhớ Việt Nam như một vòng lặp lịch sử đầy mỉa mai.

Ngày 28/2/2026, Mỹ phối hợp Israel mở chiến dịch không kích Iran, công khai mục tiêu thay đổi chế độ chỉ bằng bom đạn, không dùng bộ binh; hơn 5.000 mục tiêu bị đánh trong 11 ngày. Sự tương đồng với Operation Rolling Thunder ở Việt Nam nổi bật, khi giới chuyên gia như Erik Prince của công ty an ninh tư nhân Blackwater (Blackwater) và Ian Bremmer của Nhóm Eurasia (Eurasia Group) cùng hoài nghi khả năng lật đổ chỉ nhờ không lực.

Khi mục tiêu quân sự vơi dần, rủi ro với dân thường tăng lên. Trump nói với hãng tin Axios (Axios) rằng “gần như không còn gì để nhắm bắn”. Sớm trong chiến dịch, một Tomahawk Mỹ trúng trường nữ sinh ở miền Nam Iran khiến 165–180 em thiệt mạng; truyền thông Mỹ quy lỗi do tin tình báo lỗi thời, còn Trump đổ cho Teheran. Bóng dáng Việt Nam hiện lại: khi hạ tầng và khu dân cư bị đánh, tâm lý chống Mỹ bùng nổ và ý chí kháng cự tăng.

Sức bền ý thức hệ biến Iran thành đối thủ không thể bị khuất phục bằng bom đạn. Tư tưởng cách mạng Hồi giáo, văn hóa liệt sĩ và lòng tự tôn quốc gia kết tụ trong 90 triệu dân; quan chức Israel thừa nhận không thấy dấu hiệu nổi dậy vì bom. Julian Müller-Kaler của Hiệp hội Chính sách Đối ngoại Đức (Deutsche Gesellschaft für Auswärtige Politik) cảnh báo oanh kích còn có thể thúc đẩy dân chúng ủng hộ chương trình hạt nhân như bảo đảm sinh tồn.

Việc lãnh tụ tối cao Ali Chamenei bị sát hại cũng không làm hệ thống chao đảo; vài ngày sau, Modschtaba Hosseini Chamenei kế nhiệm. Theo Müller-Kaler, cấu trúc quyền lực đủ ổn định và thiếu lực lượng đối lập tổ chức để tiếp quản, nên đòn quân sự lớn chưa chắc khiến chế độ sụp đổ.

Iran khai thác thế trận bằng “leo thang theo chiều ngang”, như giáo sư Robert Pape tại Đại học Chicago (University of Chicago) mô tả: mở rộng địa lý và chính trị thay vì dồn bão lửa vào một mặt trận. Tên lửa, UAV tấn công hạ tầng dầu khí, nước, du lịch vùng Vịnh; Eo biển Hormuz bị rải thủy lôi; giá dầu vượt mốc ba chữ số, trên 100 Dollar. Ali Vaez của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group) nhận định Teheran muốn đẩy chi phí leo thang lên mức Washington phải tìm lối thoát; Ngoại trưởng Abbas Araghchi mỉa mai đổi tên chiến dịch Mỹ thành “Operation Epic Mistake”, còn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran khẳng định họ sẽ quyết định kết cục.

Khi không kích không khuất phục được Iran, phương án còn lại là bộ binh. Trump nói với báo New York Post (New York Post) rằng ông không loại trừ điều này. Lịch sử Việt Nam (58.000 lính Mỹ tử trận) và Afghanistan cho thấy cái giá khủng khiếp, trong khi Iran rộng gấp 5–6 lần Iraq. 60% người Mỹ phản đối đổ bộ theo thăm dò CNN/SSRS, và cựu con tin Barry Rosen cảnh báo trên đài CBS (CBS) rằng chỉ bộ binh mới có thể buộc Iran nhượng bộ, nhưng công chúng sẽ không chấp nhận. Nguy cơ một “Việt Nam” mới đang hiện hữu giữa mạng lưới ủy nhiệm Hezbollah, Houthi và máy bay không người lái cảm tử lan rộng khắp khu vực.