Tóm tắt
Sau cảnh báo gửi các hãng hàng không, Húsíové phóng tên lửa vào sân bay quốc tế Vua Khalid ở Riyadh khiến ít nhất 13 người thiệt mạng và khoảng 300 người bị thương, làm không phận Ả Rập Xê Út trở nên bấp bênh. Hàng trăm chuyến bay bị hủy, sân bay bị đóng cửa tạm thời, Jeddah cũng hạn chế hoạt động. Người phát ngôn Yahya Sarí kêu gọi dân thường rời xa các mục tiêu có thể bị đánh nếu Riyadh tấn công Sana'a, đồng thời nêu đích ngắm gồm trụ sở Tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco (Aramco) ở Dammam, sân bay Vua Khalid và nhà máy lọc dầu Aramco tại Riyadh.
Dù chi hàng tỷ USD cho vũ khí hiện đại, Ả Rập Xê Út vẫn bị lực lượng nổi dậy từ Yemen làm tê liệt. Húsíové trong tháng qua chiếm thêm bờ biển tây Yemen và các đảo ở eo biển Báb al‑Mandab, tuyên bố phong tỏa tàu Saudi, đồng thời nhiều lần tấn công đường ống đông–tây dẫn dầu tới cảng Yanbu. Lực lượng thân chính phủ Yemen với yểm trợ không quân Saudi chỉ mới phản công tuần trước, sau đó Húsíové lại leo thang tập kích ít nhất ba sân bay, với thương vong ở Riyadh ở mức chưa từng có.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi ai có thể giúp Riyadh trở nên cấp bách. Bình luận gia Israel Ben Kaspit nêu khả năng Israel, cụ thể là Thủ tướng Benjamin Netanjahu, can dự hỗ trợ khi chỉ còn hai tuần tới cuộc bầu cử sống còn. Một nguồn tin chính trị ẩn danh cho rằng Netanjahu có thể chấp nhận leo thang vì hy vọng hoãn bầu cử hoặc chí ít đưa vấn đề an ninh lên tâm điểm tranh luận.
Ngay cả nếu bầu cử không hoãn, ưu tiên an ninh sẽ giúp Netanjahu nhắc lại thời kỳ ông mô tả là cuộc chiến chống Iran và Tổ chức Hezbollah (Hizballáh). Theo báo Haaretz (Ha´arec), hỗ trợ Riyadh còn có thể đổi lấy việc Thái tử Muhammad bin Salman khôi phục bình thường hóa theo Các Hiệp định Abraham (Abrahámovské dohody), tức thiết lập quan hệ chính thức mà không gắn điều kiện nhà nước Palestine. Cả Netanjahu lẫn phe đối lập theo xu hướng chủ nghĩa Sion đều phản đối việc lập nhà nước Palestine.
Tuy nhiên, hệ lụy tôn giáo khiến bài toán hợp tác với Israel trở nên nhạy cảm: triều đại mang danh “Người bảo hộ” thánh địa Mecca và Medina liệu có chấp nhận cùng binh sĩ Do Thái oanh kích người Hồi giáo ở Yemen? Nguy cơ tổn hại vị thế lãnh đạo thế giới Hồi giáo là rõ ràng, và các nguồn tin không chính thức cho biết Thái tử Muhammad tạm thời từ chối đề nghị của Israel vì lý do này.
Một biến số khác là Pakt phòng thủ Mecca (obranný pakt z Mekky) giữa Ả Rập Xê Út, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ, theo đó hai nước bạn đã cử phái đoàn và năng lực phòng thủ, tình báo hạn chế sang Riyadh nhưng nhấn mạnh chỉ hỗ trợ tự vệ, không tham chiến ở Yemen. Năm 2015, yêu cầu Saudi đưa quân Pakistan đã bị từ chối do rủi ro xung đột Sunni–Shia. Phóng viên tại Islamabad của Thời báo Tài chính (Financial Times) cảnh báo căng thẳng âm ỉ Pakistan–Afghanistan dưới quyền Phong trào Taliban (Tálibán) có thể bị Iran khai thác, nếu Islamabad tham gia đánh Húsíové.
Yếu tố quyết định có thể là lập trường của Nhà Trắng và Donald Trump. Hoa Kỳ hiện tỏ ra thận trọng vì đối đầu với Iran chưa khép lại, và chính ông Trump thừa nhận các vụ ám sát giáo sĩ, chính khách Iran khiến việc tìm đối tác đàm phán ở Tehran khó hơn. Húsíové cảnh báo sẽ trả đũa khốc liệt nếu Mỹ can dự, trong khi kịch bản mùa xuân từng chứng kiến Iran leo thang tấn công căn cứ Mỹ và hạ tầng năng lượng của các đồng minh. Trước nhiều lời kêu gọi và đề nghị từ Bắc Kinh, có khả năng Trung Quốc sẽ nhập cuộc để kiềm chế leo thang, bảo vệ lợi ích kinh tế của mình trong khu vực.
Dù chi hàng tỷ USD cho vũ khí hiện đại, Ả Rập Xê Út vẫn bị lực lượng nổi dậy từ Yemen làm tê liệt. Húsíové trong tháng qua chiếm thêm bờ biển tây Yemen và các đảo ở eo biển Báb al‑Mandab, tuyên bố phong tỏa tàu Saudi, đồng thời nhiều lần tấn công đường ống đông–tây dẫn dầu tới cảng Yanbu. Lực lượng thân chính phủ Yemen với yểm trợ không quân Saudi chỉ mới phản công tuần trước, sau đó Húsíové lại leo thang tập kích ít nhất ba sân bay, với thương vong ở Riyadh ở mức chưa từng có.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi ai có thể giúp Riyadh trở nên cấp bách. Bình luận gia Israel Ben Kaspit nêu khả năng Israel, cụ thể là Thủ tướng Benjamin Netanjahu, can dự hỗ trợ khi chỉ còn hai tuần tới cuộc bầu cử sống còn. Một nguồn tin chính trị ẩn danh cho rằng Netanjahu có thể chấp nhận leo thang vì hy vọng hoãn bầu cử hoặc chí ít đưa vấn đề an ninh lên tâm điểm tranh luận.
Ngay cả nếu bầu cử không hoãn, ưu tiên an ninh sẽ giúp Netanjahu nhắc lại thời kỳ ông mô tả là cuộc chiến chống Iran và Tổ chức Hezbollah (Hizballáh). Theo báo Haaretz (Ha´arec), hỗ trợ Riyadh còn có thể đổi lấy việc Thái tử Muhammad bin Salman khôi phục bình thường hóa theo Các Hiệp định Abraham (Abrahámovské dohody), tức thiết lập quan hệ chính thức mà không gắn điều kiện nhà nước Palestine. Cả Netanjahu lẫn phe đối lập theo xu hướng chủ nghĩa Sion đều phản đối việc lập nhà nước Palestine.
Tuy nhiên, hệ lụy tôn giáo khiến bài toán hợp tác với Israel trở nên nhạy cảm: triều đại mang danh “Người bảo hộ” thánh địa Mecca và Medina liệu có chấp nhận cùng binh sĩ Do Thái oanh kích người Hồi giáo ở Yemen? Nguy cơ tổn hại vị thế lãnh đạo thế giới Hồi giáo là rõ ràng, và các nguồn tin không chính thức cho biết Thái tử Muhammad tạm thời từ chối đề nghị của Israel vì lý do này.
Một biến số khác là Pakt phòng thủ Mecca (obranný pakt z Mekky) giữa Ả Rập Xê Út, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ, theo đó hai nước bạn đã cử phái đoàn và năng lực phòng thủ, tình báo hạn chế sang Riyadh nhưng nhấn mạnh chỉ hỗ trợ tự vệ, không tham chiến ở Yemen. Năm 2015, yêu cầu Saudi đưa quân Pakistan đã bị từ chối do rủi ro xung đột Sunni–Shia. Phóng viên tại Islamabad của Thời báo Tài chính (Financial Times) cảnh báo căng thẳng âm ỉ Pakistan–Afghanistan dưới quyền Phong trào Taliban (Tálibán) có thể bị Iran khai thác, nếu Islamabad tham gia đánh Húsíové.
Yếu tố quyết định có thể là lập trường của Nhà Trắng và Donald Trump. Hoa Kỳ hiện tỏ ra thận trọng vì đối đầu với Iran chưa khép lại, và chính ông Trump thừa nhận các vụ ám sát giáo sĩ, chính khách Iran khiến việc tìm đối tác đàm phán ở Tehran khó hơn. Húsíové cảnh báo sẽ trả đũa khốc liệt nếu Mỹ can dự, trong khi kịch bản mùa xuân từng chứng kiến Iran leo thang tấn công căn cứ Mỹ và hạ tầng năng lượng của các đồng minh. Trước nhiều lời kêu gọi và đề nghị từ Bắc Kinh, có khả năng Trung Quốc sẽ nhập cuộc để kiềm chế leo thang, bảo vệ lợi ích kinh tế của mình trong khu vực.

