Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng 4,5%-5%, mức thấp nhất từ năm 1991, đánh dấu lần đầu điều chỉnh giảm kể từ mốc “khoảng 5%” năm 2023; năm 2020 không đặt mục tiêu vì dịch. Thông báo được đưa ra tại Lưỡng hội (two sessions), cùng một số chi tiết của Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (Five Year Plan) cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Bắc Kinh hướng tới tái định hình nền kinh tế trong bối cảnh tiêu dùng yếu, dân số thu hẹp, khủng hoảng bất động sản, căng thẳng thương mại toàn cầu và thiếu hụt năng lượng do chiến sự Iran. Jason Bedford thuộc Viện Đông Á (East Asian Institute) nói với BBC rằng mục tiêu linh hoạt tạo dư địa điều hành mà không phải cam kết chi tiêu quá lớn; cách tiếp cận này từng có trong đại dịch nhưng không phải thông lệ. Lưỡng hội kéo dài ít nhất một tuần; mục tiêu GDP và các ưu tiên trong Kế hoạch 5 năm được nêu trong báo cáo 46 trang của Thủ tướng Li Qiang, văn bản đầy đủ sẽ được biểu quyết ngày bế mạc và dự kiến công bố sau đó 1-2 ngày.

Li Qiang cho biết Kế hoạch 5 năm sẽ đẩy mạnh đầu tư vào đổi mới, ngành công nghệ cao, nghiên cứu khoa học và các biện pháp kích thích tiêu dùng hộ gia đình, nhằm giảm lệ thuộc vào xuất khẩu và nâng cấp sản xuất. Báo cáo nêu hơn 100 dự án trọng điểm trong 5 năm, tập trung vào khoa học - công nghệ, giao thông và năng lượng, thúc đẩy năng lượng xanh, giảm phát thải và tăng cường bảo vệ môi trường.

Kế hoạch cũng đề cập xây dựng “xã hội thân thiện với sinh nở”, giải quyết việc làm, giáo dục và y tế, trong bối cảnh dân số già hóa và tỷ lệ sinh giảm. Số liệu tháng 1 cho thấy Trung Quốc đạt mục tiêu tăng trưởng 5% cho cả năm 2025, nhưng quý cuối năm tốc độ giảm còn 4,5% vì tiêu dùng yếu và khủng hoảng bất động sản. Hơn 2/3 tỉnh thành đã hạ tham vọng tăng trưởng hoặc chuyển sang cách đặt mục tiêu “khoảng”.

Zhou Zheng từ Nhóm nghiên cứu China Macro Group (China Macro Group) nhận định mục tiêu mới mang tính thực tế trong bối cảnh thách thức trong nước và môi trường thương mại toàn cầu khó khăn, đồng thời vẫn là “thành tựu lớn”. Ngược lại, Ning Leng thuộc Đại học Georgetown (Georgetown University) khuyến nghị thận trọng với các con số khi nhiều dữ liệu khác cho thấy bức tranh kém sáng; khủng hoảng bất động sản làm suy yếu tiêu dùng, từng chiếm gần 1/3 nền kinh tế và là nguồn thu chính của chính quyền địa phương, kéo theo nợ, sa thải và cắt giảm lương.

Sản xuất và xuất khẩu vẫn là trụ đỡ với thặng dư thương mại kỷ lục 1,19 nghìn tỷ USD (890 tỷ GBP) năm ngoái. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào xuất khẩu là điểm yếu mà Mỹ có thể khai thác, theo Ning. Thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump gây thêm sức ép, khiến Trung Quốc dồn nguồn lực tái định hướng thương mại sang các thị trường khác để duy trì sản xuất; Trump dự kiến thăm Trung Quốc tháng 4 và gặp Chủ tịch Tập Cận Bình.

Về năng lượng, chiến tranh Mỹ-Israel với Iran khiến Bắc Kinh mất hai nguồn dầu rẻ trong năm nay; tiếp cận dầu Venezuela cũng bị cắt sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro hồi tháng 1. Dẫu vậy, Trung Quốc nhấn mạnh mức phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đã giảm nhờ nhiều năm chuyển dịch sang năng lượng tái tạo.