Ukraine tấn công sân bay quân sự Borisoglebsk ở tỉnh Voronezh, phá hủy sáu Su-34M, và Volodymyr Zelenskyj tuyên bố trong phỏng vấn với Thời báo Tài chính (Financial Times) sẽ nối lại các đòn vào nhà máy lọc dầu Nga. Điều này thách thức tuyên bố “đình chiến năng lượng” và lời kêu gọi ngừng tấn công của Donald Trump, nhất là khi điều kiện thỏa thuận mơ hồ và đòn đánh vào hạ tầng năng lượng Ukraine vẫn tiếp diễn.

Ukraine từng tạm dừng các cuộc tập kích, nhưng khi Moskva không ngừng đánh vào điện và khí đốt Ukraine, Kyjev quyết định tiếp tục chiến dịch, nay được Zelenskyj xác nhận. Bước đi này gây khó cho Trump, người đang tính nới trừng phạt và bổ sung dầu diesel Nga ra thị trường để hạ giá nhiên liệu trước bầu cử Quốc hội tháng 11. Trump ghét bị chống đối, trong khi Ukraine ở thế yếu vì phụ thuộc vào Mỹ.

Mỹ cung cấp năng lực tình báo then chốt, kể cả vệ tinh; dù châu Âu đã tăng cường, nguồn từ tình báo Ukraine do Tạp chí Nhà Kinh tế (The Economist) trích dẫn đánh giá năng lực Mỹ vẫn khó thay thế. Ukraine còn dùng dịch vụ liên lạc quân sự Starlink do Chính phủ Mỹ kiểm soát, và châu Âu mua vũ khí Mỹ cho Ukraine. Gần đây xuất hiện tin trục trặc cảnh báo sớm trước một số đợt tập kích tên lửa của Nga và hạn chế với Starlink; thời điểm gợi ý Washington đang nhắc Kyiv về cái giá có thể phải trả.

Dù vậy, Zelenskyj giữ lập trường cứng, trông đợi hoặc thuyết phục được Trump, hoặc được các nhà lập pháp và đồng minh kìm hãm Nhà Trắng. Viễn cảnh nhập khẩu diesel Nga không hẳn kéo giá xuống rõ rệt ở Mỹ khiến việc nới trừng phạt nếu không thu lại lợi ích là khó biện minh; Zelenskyj kỳ vọng Trump sẽ nhận ra. Trong lúc đó, các cảnh quay về vụ cháy tại nhà máy lọc dầu ở Rjazan cho thấy các đòn của Ukraine vẫn tiếp diễn bất chấp yêu cầu của Trump.

Tác giả cho rằng với Trump có thể trọng tâm không phải chính trị mà là kinh doanh: trong đàm phán về xử lý tài sản Nga, các đặc phái viên Jared Kushner và Steve Witkoff đề xuất chuyển tài sản Nga bị phong tỏa ở châu Âu sang quản lý của Mỹ. Bàn thảo gồm bán tài sản của Tập đoàn Lukoil (Lukoil) bị trừng phạt, lôi kéo nhà đầu tư Mỹ tham gia đường ống Dòng chảy phương Bắc (Nord Stream) và đưa dầu Nga sang Đức.

Những thương vụ này hứa hẹn lợi nhuận cho phía Mỹ và rốt cuộc cả Nga, nhưng cần có hòa bình. Trump tin Vladimir Putin sẽ phản hồi tích cực với các đề nghị hòa bình “pha đường” kinh tế, trái với phản ứng của Zelenskyj.

Lập luận này bị đặt dấu hỏi: nếu Putin đặt lợi ích kinh tế lên trước, ông đã không sáp nhập Crưm năm 2014 và phát động xâm lược toàn diện năm 2022. Dẫu vậy, Trump vẫn theo đuổi hình ảnh “nhà thương thuyết lý trí” ở Putin và không để Zelenskyj hay thực tế làm lung lay, điều mà Zelenskyj với sự chống đối của mình chưa tính hết.