Khu vực sông băng ở biên giới Nepal và Trung Quốc đã trải qua mức nhiệt hiếm gặp vào cuối tháng 8, với nhiệt độ trung bình khoảng 5°C ở cao độ 5.200m trong các ngày 21-26/8. Ngay sau đó, một khối băng cỡ 28 sân bóng đổ sập, kích hoạt chuỗi phản ứng gây lũ quét nghiêm trọng xuống thung lũng phía dưới.

Robert Rohde, nhà khoa học trưởng của Tổ chức độc lập Berkeley Earth (Berkeley Earth) tại California, ước tính mức nóng bất thường này. So với giữa thế kỷ 20, nhiệt độ trung bình trong sáu ngày nói trên đã tăng khoảng 1,8°C; nếu không có phần nhiệt bổ sung do biến đổi khí hậu, mô hình nhiệt như vậy có lẽ chỉ xuất hiện một lần trong vài nghìn năm.

Nhà khí hậu học Pháp Valerie Masson-Delmotte cho rằng điều kiện nóng có thể làm tan băng vĩnh cửu, kết hợp với sạt lở sườn núi và chuyển động sông băng. Lớp băng vĩnh cửu vốn như lớp xi măng gắn kết vách đá; khi suy thoái, địa hình trở nên kém ổn định.

Ảnh vệ tinh cho thấy lượng tuyết tan đáng kể trước thảm họa. Theo nhà băng hà học Etienne Berthier thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (Centre national de la recherche scientifique - CNRS), nước tan chảy tạo nguồn nước lỏng lớn có thể thấm vào các khe nứt, làm thuận lợi cho trượt lở.

Dù vậy, các chuyên gia thận trọng với vai trò chính xác của nhiệt độ. Kristen Cook từ Đại học Grenoble Alpes (Université Grenoble Alpes) nói với Hãng thông tấn Pháp (Agence France-Presse - AFP) rằng nhiệt độ nếu là tác nhân kích hoạt thì có lẽ chỉ phát huy khi khối đá đã ở ngưỡng tới hạn; nhóm nghiên cứu cũng kiểm tra những chuyển động nhỏ nhiều năm trước và tương tác của chúng với biến thiên nhiệt.

Theo Rohde, bằng chứng then chốt sẽ là chứng minh khối đá gần mặt phẳng đứt gãy bị suy yếu đáng kể do nước băng tan và/hoặc băng vĩnh cửu tan. Phân tích nhiệt độ dựa trên mô hình khí hậu ERA5 thuộc Chương trình Copernicus (Copernicus) và mạng lưới 14 trạm khí tượng ở cao độ lớn, cách điểm sập từ 9 đến 140km.