Vladimir Putin dự kiến đến Bắc Kinh trong chuyến thăm cấp nhà nước ít ngày sau khi Tập Cận Bình tiếp Donald Trump, phô bày sự đồng điệu giữa Trung Quốc và Nga giữa bối cảnh quan hệ với Mỹ biến chuyển. Cả hai cân nhắc vai trò với xung đột Mỹ–Iran đang tác động nguồn cung dầu toàn cầu và làm Washington xao nhãng chiến tranh Ukraine kéo dài nhiều năm của Nga.

Việc Bắc Kinh liên tiếp đón hai lãnh đạo đang sa lầy trong các cuộc chiến cho thấy Trung Quốc thúc đẩy hình ảnh “lãnh đạo có trách nhiệm”, đồng thời cùng Moskva tận dụng sự đảo lộn trong chính sách đối ngoại của Trump để đẩy mạnh viễn kiến một trật tự không do các liên minh do Mỹ dẫn dắt chi phối.

Đây là lần thứ 25 Putin thăm Trung Quốc trong hơn hai thập kỷ cầm quyền; quan hệ hai nước siết chặt về thương mại, an ninh và ngoại giao, dựa trên sự nghi ngờ Washington và mối thân tình cá nhân giữa Tập và Putin. Ông nhiều khả năng được đón với nghi thức trọng thể. Putin gọi quan hệ đạt “mức chưa từng có”, khẳng định ủng hộ lẫn nhau về chủ quyền và thống nhất quốc gia. Truyền thông nhà nước Trung Quốc ca ngợi “mối liên kết vững chắc”, còn Thời báo Hoàn Cầu (Global Times) coi Bắc Kinh là tâm điểm ngoại giao toàn cầu.

Chương trình nghị sự gồm kết quả tiếp xúc gần đây giữa Tập và Trump, hai cuộc chiến ở Ukraine và Trung Đông, cùng hợp tác năng lượng, thương mại, an ninh. Cố vấn Điện Kremlin (Kremlin) Yury Ushakov nói hai bên sẽ công bố tuyên bố chung về “xây dựng thế giới đa cực” và “kiểu quan hệ quốc tế mới”.

Tập và Putin nhiều lần điều phối ngoại giao song song với kênh Mỹ; họ trao đổi ngay sau lễ nhậm chức của Trump năm trước, và Putin từng báo cáo Tập về đàm phán Mỹ–Nga liên quan Ukraine. Trước các tổn thất gần đây ở mặt trận, Putin chịu thêm sức ép. Trung Quốc mua dầu Nga và xuất khẩu hàng lưỡng dụng giúp duy trì nỗ lực chiến tranh, khiến quan hệ càng lệch khi Moskva phụ thuộc láng giềng giàu và tiên tiến hơn. Nga đã là nguồn dầu thô lớn nhất của Trung Quốc, bán với giá chiết khấu sau trừng phạt phương Tây; bất ổn Trung Đông có thể khiến Bắc Kinh càng dựa vào nguồn cung của Nga. Dự án đường ống Power of Siberia 2 dự kiến được thảo luận.

Khủng hoảng Iran nổi bật sau chuyến thăm của Trump: theo tuyên bố của Nhà Trắng (White House), Trump và Tập đồng thuận Iran không có vũ khí hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz. Trung Quốc và Nga đều là đối tác gần gũi của Tehran, nhiều năm giúp nước này chống đỡ trừng phạt của Mỹ; Trung Quốc là khách mua dầu bị trừng phạt lớn nhất, còn Nga được cho là chia sẻ tình báo về vị trí lực lượng và tài sản Mỹ. Nguồn tin nói Bắc Kinh chuẩn bị chuyển vũ khí cho Iran, song Trung Quốc phủ nhận.

Câu hỏi đặt ra là liệu Trung Quốc và Nga có muốn can dự vào tiến trình hòa bình, khi Tehran từng bày tỏ mong họ làm “bảo đảm an ninh”. Một vai trò hòa giải có thể giúp họ ghi điểm với Mỹ, nhưng cả hai sẽ thận trọng để bảo vệ các mối quan hệ, lợi ích và tham vọng toàn cầu của riêng mình.