Trong các lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng, sau cuộc gặp các phái đoàn nước ngoài tại Điện Kremlin (Kremlin), Vladimir Putin tuyên bố ông tin xung đột Ukraine “đang đi đến hồi kết.” Phát biểu ngắn này lệch khỏi giọng điệu tối đa trước đây, khi các mục tiêu như “phi quân sự hóa” Ukraine và kiểm soát Donbas còn xa vời, và dường như phản ánh tâm lý trong nước muốn sớm kết thúc chiến tranh.
Ông còn nêu ý tưởng để Gerhard Schröder dẫn dắt đàm phán trực tiếp với châu Âu. Schröder từng chủ tịch ban quản trị dự án đường ống Nord Stream, từ chức sau năm 2022 nhưng vẫn gần gũi với Putin. Đề xuất này bị phản ứng yếu ớt ở châu Âu, song có thể lọt tai Washington, DC và làm phức tạp nỗ lực khởi động hòa đàm.
Sự chuyển giọng sang ngoại giao diễn ra khi chỉ trích trong nước về cách tiến hành chiến tranh, thời lượng kéo dài và tổn thất nhân mạng, kinh tế lan rộng. Trong giới tinh hoa Moscow xuất hiện lời đồn rằng Putin có thể không sống sót về mặt chính trị nếu chiến tranh tiếp diễn.
Lễ duyệt binh tại Quảng trường Đỏ phô bày hình ảnh suy yếu: Volodymyr Zelensky ra “sắc lệnh” ngừng tấn công khu vực trong thời điểm diễn ra, như một màn trêu chọc. Vắng bóng khí tài nặng, chỉ còn đội hình binh sĩ—một lực lượng cũng đang khan hiếm.
Chiến lược chủ đạo của châu Âu là tăng sức ép để Moscow suy sụp trước Kyiv, trong bối cảnh thiếu sự can dự quân sự trực tiếp của châu Âu hoặc của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), nhất là sau khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Chiến sự lên xuống thất thường: Nga vừa mất vừa giành lãnh thổ bằng chiến thuật bào mòn; có lúc Kyiv thiếu nguồn lực và hậu thuẫn trọn vẹn từ Mỹ. Cục diện nay đổi khác vì hai yếu tố.
Thứ nhất, tinh thần Nga suy giảm rõ rệt. Sau binh biến Prigozhin năm 2023, Nga cạn nguồn tuyển từ người nghèo và phạm nhân, khó lôi kéo sinh viên trung lưu; kinh tế chịu căng thẳng. Giới tinh hoa bức xúc buộc Putin phải phát tín hiệu chiến tranh có thể gần kết thúc; dù Nga dồn quân ở tiền tuyến, Điện Kremlin vẫn lâm thế khó.
Thứ hai, Ukraine đổi vận nhờ công nghệ. Dù thiếu quân, Kyiv dùng drone và phương tiện không người lái để tấn công, tiếp tế, sơ tán, đánh chặn, khiến tiến độ Nga gần như đình trệ. Các nước vùng Vịnh tìm tới Zelensky xin hỗ trợ phòng thủ trước drone Iran, cho thấy lợi thế mới của Ukraine. Dẫu Moscow từng bắt kịp công nghệ nhanh chóng, trước mắt Kyiv vẫn trụ vững, còn niềm tin của Putin vào nguồn lực quốc gia vô hạn dần lộ rõ là ảo tưởng; mọi cuộc chiến đều có hồi kết và có thể ông đã trông thấy điều đó.
