Chưa đầy một tuần sau khi đón Donald Trump, Xi Jinping tiếp Vladimir Putin tại Bắc Kinh trong một cuộc gặp thường lệ. Hai nhà lãnh đạo đã gặp hơn 40 lần từ 2013, đây là lần thứ 25 Putin thăm Trung Quốc. Họ ký nhiều văn kiện từ năng lượng, giáo dục đại học đến truyền thông; quan hệ gần gũi nhưng chưa phải “không giới hạn”.
Trọng tâm hợp tác đặt trên phản đối vị thế thống trị toàn cầu của Mỹ từ sau Chiến tranh Lạnh. Năm 1997, hai nước công bố tuyên bố phản đối trật tự đơn cực và khẳng định không nước nào nên độc quyền chuyện quốc tế; thông điệp này được nhắc lại tại Bắc Kinh với cam kết xây dựng trật tự đa cực và “kiểu quan hệ quốc tế mới”. Song việc biến khẩu hiệu thành hành động luôn phức tạp.
Hai bên thường chọn cách ít tốn kém nhất để đối trọng Mỹ: chủ yếu chặn các sáng kiến và chiến lược do Mỹ hậu thuẫn, đặc biệt bằng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, thay vì phát động nỗ lực chung quy mô lớn. Phản ứng trước biến động ở Venezuela khá dè dặt, và hỗ trợ dành cho Iran trong xung đột với Mỹ và Israel cũng hạn chế.
Một nguyên nhân là năng lực hỗ trợ lẫn nhau bất đối xứng. Nga không thể giúp Trung Quốc trên mặt trận kinh tế–công nghệ vốn là trọng tâm cạnh tranh với Mỹ: không bù đắp được thuế quan, thị trường thiếu hấp dẫn và không giúp lách kiểm soát xuất khẩu công nghệ. Bị trừng phạt và tụt hậu, từ 2022 Nga lại phải dựa vào Trung Quốc về nhiều công nghệ, từ ô tô, máy tính xách tay đến mạng 5G.
Trái lại, Trung Quốc có đủ nguồn lực để nâng đỡ Điện Kremlin (Kremlin) nhưng hỗ trợ rất chọn lọc nhằm giữ lợi ích toàn cầu của mình. Tuyên truyền nhà nước lặp lại luận điểm của Nga về chiến tranh ở Ukraine và đổ lỗi cho phương Tây; Trung Quốc cung cấp linh kiện lưỡng dụng như chip và cáp quang thiết yếu cho nỗ lực chiến tranh, song tránh cung cấp vũ khí sát thương. Quân đội Trung Quốc tập trận và tuần tra chung quanh Nhật Bản, Hàn Quốc chứ không làm vậy ở châu Âu, và vẫn trì hoãn dứt điểm dự án đường ống Power of Siberia-2.
Sự bất đối xứng ngày càng sâu khi Bắc Kinh quyết định nhịp độ và lĩnh vực hợp tác, còn Nga dường như chấp nhận vị thế “đối tác cấp dưới”. Moscow tìm cách điều hòa lợi ích với Trung Quốc ở Trung Á, im lặng trước sự hiện diện quân đội Trung Quốc tại Tajikistan. Bắc Kinh cũng thận trọng tạo cảm giác bình đẳng, tránh chỉ trích Nga dù chiến sự ở Ukraine làm tổn hại kế hoạch của họ với hành lang vận tải đường sắt Trung Quốc–châu Âu.
Dù vậy, hoài nghi về Trung Quốc vẫn tồn tại ở Nga: một số nhà khoa học quân sự bị bắt vì cáo buộc gián điệp cho Trung Quốc. Chính quyền Nga ý thức sự lệ thuộc ngày càng lớn nên nuôi dưỡng quan hệ với các nước châu Á khác như Ấn Độ và Việt Nam. Trung Quốc là đối tác không thể thiếu, nhưng Moscow vẫn dè chừng khả năng Bắc Kinh chi phối Đông Á và Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương.
