Tóm tắt
Thủ tướng phải tập trung toàn bộ sự chú ý cho ngân sách, trong khi việc bảo đảm ủng hộ của Tomáš Taraba chỉ là chuyện nhỏ. Điều đáng bận tâm hơn là Tòa án Hiến pháp (Ústavný súd). Kinh nghiệm cho thấy vấn đề không xử lý kịp thời thường phình to và gây bẽ mặt.
Quá trình thay bộ trưởng môi trường Tomáš Taraba biến thành một telenovela kéo dài hai tuần với nhiều khúc mắc. Robert Fico từng tỏ ra tiếc nuối như thể phải hy sinh “người con trai duy nhất” cho Andrej Danko, có ý kiến cho rằng Taraba hợp với hình dung của Fico về người kế nhiệm. Taraba gọi ứng viên kế nhiệm Filip Kuffa là “người có vấn đề”, còn Kuffa lại nói chính thủ tướng khuyên ông không nhận chức và bản thân cũng không hiểu chuyện gì đang diễn ra.
Phần lớn rắc rối thuộc về Andrej Danko hơn là về Robert Fico. Taraba tuyên bố sau khi trở lại quốc hội, đa số của liên minh sẽ chỉ còn khoảng 77 phiếu, thậm chí ít hơn, và ông sẵn sàng bỏ phiếu chống các dự luật “vô lý”. Dẫu vậy, sự “tự chủ” của ông nhiều khả năng chủ yếu nhắm vào các dự luật của Đảng Dân tộc Slovakia (Slovenská národná strana) hay của Rudolf Huliak, còn các ưu tiên cốt lõi của Đảng Smer – Dân chủ Xã hội (SMER-SD) khó bị động đến. Kể cả khi ở vị thế ngoài liên minh, ông cũng không mặn mà vi phạm thỏa thuận liên minh.
Hiện tại, thủ tướng cần lá phiếu của Taraba chủ yếu cho ngân sách. Nếu Fico chưa buông bỏ chính trường trong nước, ông hẳn đã hoặc sẽ chốt được sự ủng hộ này trước ngày 30/9, thời điểm Tổng thống Peter Pellegrini dự kiến miễn nhiệm Taraba. Khả năng phải dùng biện pháp cực đoan như gắn bỏ phiếu ngân sách với bỏ phiếu tín nhiệm khó xảy ra. Nếu Taraba là “phương án thay thế tuyệt vời” cho Fico như có người nhận định, bản thân ông cũng không có lý do làm xấu đi quan hệ.
Bất chấp ồn ào, Fico nhiều khả năng vẫn sẽ chọn một gương mặt quen thuộc, đã được kiểm chứng từ Smer để lấp chỗ trống dài hạn. Nhưng đó là câu chuyện tương lai; trước mắt, trọng tâm là “luật của năm” – ngân sách. Trong khi Taraba tăng giá trị chính trị, cán cân quyền lực then chốt vẫn nằm ở ưu tiên của Smer và sự ổn định của đa số.
Tổng thể, vụ thay bộ trưởng phơi bày cách tiếp cận trì hoãn khiến khủng hoảng nảy nở. Mối lo lớn hơn cho Fico không nằm ở một nghị sĩ “tự chủ” mà ở những thách thức thể chế, trước hết là Tòa án Hiến pháp. Cục diện mùa thu vì thế sẽ do ngân sách và các biến số pháp lý quyết định hơn là một cá nhân đơn lẻ.
Quá trình thay bộ trưởng môi trường Tomáš Taraba biến thành một telenovela kéo dài hai tuần với nhiều khúc mắc. Robert Fico từng tỏ ra tiếc nuối như thể phải hy sinh “người con trai duy nhất” cho Andrej Danko, có ý kiến cho rằng Taraba hợp với hình dung của Fico về người kế nhiệm. Taraba gọi ứng viên kế nhiệm Filip Kuffa là “người có vấn đề”, còn Kuffa lại nói chính thủ tướng khuyên ông không nhận chức và bản thân cũng không hiểu chuyện gì đang diễn ra.
Phần lớn rắc rối thuộc về Andrej Danko hơn là về Robert Fico. Taraba tuyên bố sau khi trở lại quốc hội, đa số của liên minh sẽ chỉ còn khoảng 77 phiếu, thậm chí ít hơn, và ông sẵn sàng bỏ phiếu chống các dự luật “vô lý”. Dẫu vậy, sự “tự chủ” của ông nhiều khả năng chủ yếu nhắm vào các dự luật của Đảng Dân tộc Slovakia (Slovenská národná strana) hay của Rudolf Huliak, còn các ưu tiên cốt lõi của Đảng Smer – Dân chủ Xã hội (SMER-SD) khó bị động đến. Kể cả khi ở vị thế ngoài liên minh, ông cũng không mặn mà vi phạm thỏa thuận liên minh.
Hiện tại, thủ tướng cần lá phiếu của Taraba chủ yếu cho ngân sách. Nếu Fico chưa buông bỏ chính trường trong nước, ông hẳn đã hoặc sẽ chốt được sự ủng hộ này trước ngày 30/9, thời điểm Tổng thống Peter Pellegrini dự kiến miễn nhiệm Taraba. Khả năng phải dùng biện pháp cực đoan như gắn bỏ phiếu ngân sách với bỏ phiếu tín nhiệm khó xảy ra. Nếu Taraba là “phương án thay thế tuyệt vời” cho Fico như có người nhận định, bản thân ông cũng không có lý do làm xấu đi quan hệ.
Bất chấp ồn ào, Fico nhiều khả năng vẫn sẽ chọn một gương mặt quen thuộc, đã được kiểm chứng từ Smer để lấp chỗ trống dài hạn. Nhưng đó là câu chuyện tương lai; trước mắt, trọng tâm là “luật của năm” – ngân sách. Trong khi Taraba tăng giá trị chính trị, cán cân quyền lực then chốt vẫn nằm ở ưu tiên của Smer và sự ổn định của đa số.
Tổng thể, vụ thay bộ trưởng phơi bày cách tiếp cận trì hoãn khiến khủng hoảng nảy nở. Mối lo lớn hơn cho Fico không nằm ở một nghị sĩ “tự chủ” mà ở những thách thức thể chế, trước hết là Tòa án Hiến pháp. Cục diện mùa thu vì thế sẽ do ngân sách và các biến số pháp lý quyết định hơn là một cá nhân đơn lẻ.
