Tóm tắt
Quốc hội Slovakia (Národná rada) tiếp tục kỳ họp với trọng tâm là sửa đổi Bộ luật Dân sự (Občiansky zákonník). Trong chương trình Téma, Zuzana Števulová từ Đảng Progresívne Slovensko (Progresívne Slovensko) và Miroslav Čellár từ Đảng Hlas-SD (Hlas-SD), Chủ tịch Ủy ban Hiến pháp - Pháp luật (ústavnoprávny výbor), tranh luận về hiệu lực dự kiến từ tháng 7 năm sau. Čellár cho rằng mốc thời gian có thể kiểm soát dù sẵn sàng cân nhắc lùi lại, trong khi Števulová đề nghị lùi tới tháng 1/2028 vì nửa năm là quá ngắn để công chúng chuẩn bị.
Dự thảo chuyển một số thiết chế từ luật thương mại sang Bộ luật Dân sự, nhằm thống nhất các yêu cầu hợp đồng và thời hiệu vốn đang phân tán. Quyền tự chủ của các bên được tăng cường; ý chí và mục đích thực sự của các bên sẽ được coi trọng hơn hình thức. Sai sót hình thức sẽ không tự động làm vô hiệu hợp đồng nếu không ảnh hưởng tới nội dung thỏa thuận.
Về thừa kế và tài sản vợ chồng, dự thảo giảm suất thừa kế bắt buộc của con đã thành niên từ một nửa xuống 10%. Čellár nói điều chỉnh dựa trên kinh nghiệm trong và ngoài nước; Števulová lưu ý phạm vi giảm có thể ảnh hưởng cả người thừa kế chưa thành niên do xuất hiện “hợp đồng thừa kế” có hiệu lực cao hơn di chúc và thừa kế theo luật. Chế độ tài sản vợ chồng chuyển từ “sở hữu chung không chia” sang “tài sản chung của vợ chồng”, quy định rõ hơn về nợ chung và cho phép thu hẹp phạm vi tài sản chung, với thay đổi được ghi vào sổ đăng ký công chứng trung ương (centrálny notársky register).
Števulová chỉ trích việc loại bỏ lĩnh vực luật gia đình khỏi đợt tái pháp điển, xem đây là cơ hội bị bỏ lỡ và không giải quyết thiếu hụt pháp lý với các cặp đồng giới. Phe đối lập cũng phê phán tốc độ thông qua và thiếu chiến dịch thông tin; bà kỳ vọng có hướng dẫn thực hành ngay tại các cơ quan hộ tịch. Čellár đồng ý cần chiến dịch thông tin cho toàn dân và cho biết có thể bố trí kinh phí trong ngân sách nhà nước, đồng thời khẳng định các thay đổi quan trọng nhưng không quá đột phá.
Một nguyên tắc mới nhấn mạnh trách nhiệm thận trọng của cá nhân trong quan hệ pháp lý khiến Števulová lo ngại do trình độ hiểu biết pháp luật của nhiều người còn thấp. Bà dẫn ví dụ người cao tuổi dễ thành nạn nhân lừa đảo. Dự thảo bổ sung nhóm “hợp đồng mạo hiểm”, gồm hợp đồng chăm sóc, cho phép chuyển nhượng tài sản để đổi lấy chăm sóc trong tương lai; theo bà, công cụ này có ích nhưng dễ bị lạm dụng nếu không chuẩn bị kỹ cho người dân.
Tranh cãi bùng lên quanh bảo vệ người thuê nhà dễ tổn thương khi Đảng Quốc gia Slovakia (Slovenská národná strana, SNS) đưa một sửa đổi 9 điểm do Karol Farkašovský trình vào buổi tối. Števulová chỉ trích quy trình và cho biết bản gốc yêu cầu bên cho thuê khi chấm dứt hợp đồng với nhóm như mẹ đơn thân chăm con khuyết tật hay người trên 70 tuổi phải thông báo cho chính quyền địa phương để hỗ trợ tìm chỗ ở thay thế. Theo diễn giải của bà, đề xuất của SNS loại bỏ các bảo đảm này.
Cuối tranh luận, Števulová chất vấn Bộ trưởng Tư pháp về ranh giới chấp nhận khi có nguy cơ đẩy những người yếu thế ra đường. Čellár giữ quan điểm các sửa đổi có thể hiểu được nếu có truyền thông đầy đủ. Cuộc thảo luận tiếp tục tại nghị trường.
Dự thảo chuyển một số thiết chế từ luật thương mại sang Bộ luật Dân sự, nhằm thống nhất các yêu cầu hợp đồng và thời hiệu vốn đang phân tán. Quyền tự chủ của các bên được tăng cường; ý chí và mục đích thực sự của các bên sẽ được coi trọng hơn hình thức. Sai sót hình thức sẽ không tự động làm vô hiệu hợp đồng nếu không ảnh hưởng tới nội dung thỏa thuận.
Về thừa kế và tài sản vợ chồng, dự thảo giảm suất thừa kế bắt buộc của con đã thành niên từ một nửa xuống 10%. Čellár nói điều chỉnh dựa trên kinh nghiệm trong và ngoài nước; Števulová lưu ý phạm vi giảm có thể ảnh hưởng cả người thừa kế chưa thành niên do xuất hiện “hợp đồng thừa kế” có hiệu lực cao hơn di chúc và thừa kế theo luật. Chế độ tài sản vợ chồng chuyển từ “sở hữu chung không chia” sang “tài sản chung của vợ chồng”, quy định rõ hơn về nợ chung và cho phép thu hẹp phạm vi tài sản chung, với thay đổi được ghi vào sổ đăng ký công chứng trung ương (centrálny notársky register).
Števulová chỉ trích việc loại bỏ lĩnh vực luật gia đình khỏi đợt tái pháp điển, xem đây là cơ hội bị bỏ lỡ và không giải quyết thiếu hụt pháp lý với các cặp đồng giới. Phe đối lập cũng phê phán tốc độ thông qua và thiếu chiến dịch thông tin; bà kỳ vọng có hướng dẫn thực hành ngay tại các cơ quan hộ tịch. Čellár đồng ý cần chiến dịch thông tin cho toàn dân và cho biết có thể bố trí kinh phí trong ngân sách nhà nước, đồng thời khẳng định các thay đổi quan trọng nhưng không quá đột phá.
Một nguyên tắc mới nhấn mạnh trách nhiệm thận trọng của cá nhân trong quan hệ pháp lý khiến Števulová lo ngại do trình độ hiểu biết pháp luật của nhiều người còn thấp. Bà dẫn ví dụ người cao tuổi dễ thành nạn nhân lừa đảo. Dự thảo bổ sung nhóm “hợp đồng mạo hiểm”, gồm hợp đồng chăm sóc, cho phép chuyển nhượng tài sản để đổi lấy chăm sóc trong tương lai; theo bà, công cụ này có ích nhưng dễ bị lạm dụng nếu không chuẩn bị kỹ cho người dân.
Tranh cãi bùng lên quanh bảo vệ người thuê nhà dễ tổn thương khi Đảng Quốc gia Slovakia (Slovenská národná strana, SNS) đưa một sửa đổi 9 điểm do Karol Farkašovský trình vào buổi tối. Števulová chỉ trích quy trình và cho biết bản gốc yêu cầu bên cho thuê khi chấm dứt hợp đồng với nhóm như mẹ đơn thân chăm con khuyết tật hay người trên 70 tuổi phải thông báo cho chính quyền địa phương để hỗ trợ tìm chỗ ở thay thế. Theo diễn giải của bà, đề xuất của SNS loại bỏ các bảo đảm này.
Cuối tranh luận, Števulová chất vấn Bộ trưởng Tư pháp về ranh giới chấp nhận khi có nguy cơ đẩy những người yếu thế ra đường. Čellár giữ quan điểm các sửa đổi có thể hiểu được nếu có truyền thông đầy đủ. Cuộc thảo luận tiếp tục tại nghị trường.
